ขณะเดินภาวนารอบวัดหลัก (Main Temple) ที่ท่านดาไลลามะพำนักอยู่ มีชาวทิเบตที่ร่วมเดินด้วยกัน โดยตลอดระยะทางประมาณ ๑.๕ กม. ใน ๑ รอบ พวกเขาเหล่านั้นจะเดินสวดมนต์ตลอดเวลา หน้าตาแต่ละคนดูผ่องใส แม้วัยที่ร่วงโรย สังเกตได้จากริ้วรอยมากมายบนใบหน้า แต่รอยยิ้มเต็มไปด้วยความอ่อนโยน สงบเย็น
เมื่อใจของเราฝึกฝนที่จะอยู่กับปัจจุบัน และสิ่งที่กำลังทำอย่างสม่ำเสมอ หรือหาเครื่องยึดเหนี่ยวใจด้วยการสวดมนต์ ภาวนา ไม่ปล่อยให้ใจล่องลอยไปกับอดีต หรือโครงการต่างๆ ในอนาคต ก็สามารถเสริมสร้างพลังแห่งความสงบ ความเบิกบานได้ และพลังนั้นจะค่อยๆ เยียวยา ความทุกข์ทั้งปวงได้ เราจะค่อยๆ สัมผัสความมหัศจรรย์ เห็นคุณค่าทั้งในตัวเรา และสิ่งต่างๆ รอบข้างเราอย่างแท้จริง
หลายครั้งที่เราไม่สามารถสัมผัสความมหัศจรรย์ในตัวเราและสิ่งรอบตัวได้ เพราะใจเราถูกปกคลุมด้วยอารมณ์ที่ไม่น่ารัก ที่เราไม่ให้การเอาใจใส่ดูแลอย่างแท้จริง ปล่อยให้ตัวเองเป็นเหยื่อ ทาส อย่างซื่อสัตย์ เราเหงา โดดเดี่ยวเมื่อต้องนั่งเฉยๆ หรืออยู่ตามลำพัง หงุดหงิดได้ในทุกเรื่อง โกรธ และปล่อยวางอะไรยาก ฯลฯ เราไม่ได้ฝึกที่จะหยุดอารมณ์ไม่น่ารัก มิหนำซ้ำยังให้อาหารเพิ่มกับอารมณ์เหล่านั้น ด้วยการพูด แสดงกิริยาอาการ ในขณะอารมณ์นั้นปรากฏ และเสพสื่อ บริโภคข่าวสารอย่างไม่ตระหนักรู้ ทำให้อารมณ์เหล่านั้นเป็นนายเรา และยิ่งเพิ่มมากขึ้นทุกวันทำให้เรารู้สึกว่า ทำไมปัญหาเรามีเยอะแยะมากมาย
เพราะการดูโทรทัศน์ ดูหนัง ฟังเพลง เที่ยวสถานเริงรมย์ คลับ บาร์ หรือพึ่งพาสิ่งเสพติด ฯลฯ ไม่ได้แก้ปัญหาภายในตัวเราอย่างแท้จริง แต่กลับเป็นการสร้างปัญหาเล็กๆ ที่ทำให้กายใจเราเหนื่อยแบบที่เราไม่รู้ตัวและไม่สัมผัสความสุข สงบ เบิกบาน แท้จริงและยั่งยืน
รอบๆ ภูเขาที่พำนักท่านดาไลลามะ มีป้ายหินด้วยตัวอักษรว่า 'FREE TIBET' เพื่อเรียกร้องให้ประเทศจีนมอบอิสรภาพในการนับถือศาสนาและวัฒนธรรมแก่ชาวทิเบตในประเทศทิเบต เรียงรายมากมาย
ชาวทิเบตที่ลี้ภัยออกมาอาจไม่มีแผ่นดินอยู่ ได้รับการทำร้าย การฆ่า ขับไล่ กดขี่ข่มเหงจากผู้เห็นที่แตกต่าง สงครามแก่งแย่ง ครอบครองดินแดน มีให้เราเห็นในทุกสมัย ตามมาด้วยความสูญเสีย เสียใจ ทุกข์ทรมาน แต่เขาเหล่านั้นกลับมีโอกาสอันยิ่งใหญ่ได้เรียนรู้การเปิดใจ ยอมรับ ให้อภัย เมตตา กรุณา และอโหสิกรรม ทำให้ชาวทิเบตหลายชีวิตมีแผ่นดินที่สงบภายในและยั่งยืน ถึงแม้สงครามภายนอกยังคงดำรงอยู่ก็ตาม
เราโชคดีมากมายที่ไม่มีสงครามเฉกเช่นชาวทิเบต เรามีแผ่นดินอยู่เปี่ยมด้วยความอุดมสมบูรณ์ แต่ความโชคดีจะไม่ดำรงอยู่กับเรา ถ้าเราไม่สามารถดูแลสงครามเล็กๆ หรือกระทั่งใหญ่ภายในใจของเราได้ในแต่ละวัน ถ้าเราปล่อยให้สงครามภายในใจเกิดขึ้น อาจเป็นต้นเหตุสงครามภายนอกได้ สงครามนั้นจึงมีอยู่ตลอดเวลา ตราบใดที่เรายังไม่สามารถดูแลใจของเราให้ปล่อยวางได้อย่างแท้จริง เมื่อยังมีฉัน พวกฉัน ของฉัน ย่อมมีสิ่งตรงข้ามแน่นอน สงครามภายนอกจะไม่มีวันจบ
ตราบใดที่เรายังไม่ดูแลสงครามภายในตัวเราเอง
อาจถึงกับทำลายโลกทั้งโลกได้
รัก โลภ โกรธ หลง คือจุดเริ่มต้นแห่งสงครามสงครามภายใน
และสงครามประชาชาติ คือสิ่งเดียวกัน