เพื่อการดำรงอยู่ในปัจจุบันและมองไปสู่อนาคตข้างหน้า เปรียบเสมือนมรดกแห่งภูมิปัญญาไทยที่ทรงคุณค่าเพื่อให้ผู้มาเยือนได้รับรู้และเข้าใจถึงความสืบเนื่องของประวัติศาสตร์ชาวนาไทยในอดีตตราบจนปัจจุบัน

 "ท่องโลกเกษตร" อาทิตย์นี้ ตามคณะเยาวชนไทยและเยาวชนนานาชาติกว่า 450 ชีวิต เพื่อเยี่ยมชม "พิพิธภัณฑ์ชาวนา" ภายในเมืองโบราณ ค่ายริมขอบฟ้า ต.บางปูใหม่ อ.เมือง จ.สมุทรปราการ ที่ได้ชื่อว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ชาวนาแห่งแรกของไทยและยังเป็นแหล่งรวบรวมเครื่องมือทำนาใหญ่ที่สุดในประเทศไทยในเวลานี้ ในโครงการ "ลัดฟ้า มาเรียนรู้ วิถีไทย" จัดโดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานกรุงเทพฯ ร่วมกับคณะละครมรดกใหม่ องค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานี และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี

 บนเนื้อที่กว่า 5 ไร่ ภายในเมืองโบราณ ที่ถูกเนรมิตให้เป็นพิพิธภัณฑ์ชาวนา เพื่อใช้เป็นสถานที่รวบรวมสรรพสิ่งของเครื่องมือเครื่องใช้ในการทำนาจากทุกภูมิภาคของไทย อีกทั้งยังมีการจัดแสดงประดิษฐกรรมเครื่องมือเครื่องใช้ที่คนไทยคิดค้นขึ้นด้วยภูมิปัญญาสำหรับการดำรงชีวิตอย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับสภาพแวดล้อม โดยสิ่งของที่รวบรวมเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีมากมายหลายอย่าง อาทิ เครื่องมือทำนา เครื่องมือทำน้ำตาล เตาเผาเครื่องเคลือบ เครื่องมือดักสัตว์บก เครื่องมือจับปลา เครื่องมือทอผ้าเครื่องดนตรี ตลอดจนยวดยานพาหนะทั้งทางบกและทางน้ำเพื่อสื่อให้เห็นถึงวิถีชีวิตของผู้คนในอดีตผ่านสิ่งของเครื่องใช้เหล่านี้

 เยียรยง ไชยรัตน์ ผู้อำนวยการ ททท. สำนักงานกรุงเทพฯ กล่าวถึงวัตถุประสงค์การจัดโครงการ "ลัดฟ้า มาเรียนรู้วิถีไทย" ในครั้งนี้ว่า เป็นการนำเยาวชนไทยและเยาวชนนานาชาติมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้วัฒนธรรมร่วมกัน โดยมีเยาวชนไทยจากทั่วประเทศ 300 คน และเยาวชนนานาชาติจาก 15 ประเทศ จำนวน 150 คน รวม 450 คน มาศึกษาเรียนรู้ขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งเยาวชนนานาชาติจะได้มีโอกาสสัมผัสวัฒนธรรมความเป็นไทย รวมถึงได้ท่องเที่ยวและทัศนศึกษาในแหล่งท่องเที่ยวสำคัญในประเทศไทย โดยใช้เมืองโบราณ ค่ายริมขอบฟ้า จ.สมุทรปราการ ซึ่งถือเป็นมรดกแห่งภูมิปัญญาไทยที่ทรงคุณค่าเป็นแหล่งเรียนรู้ของเยาวชนกลุ่มนี้

 "ปีนี้เป็นปีที่ 2 แล้วที่นำเยาวชนต่างชาติมาเรียนรู้ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมไทยที่เมืองโบราณ ที่นี่เป็นเหมือนการย่อส่วนของประเทศไทยลงมาให้ศึกษาเรียนรู้ได้ภายในวันเดียว เพราะทุกอย่างมารวมไว้ที่นี่ เท่าที่สังเกตดูเยาวชนต่างชาติจะชื่นชอบมาก โดยเฉพาะพิพิธภัณฑ์ชาวนา พวกเขาจะใช้เวลาศึกษาเรียนรู้มากกว่าจุดอื่นๆ อีกทั้งมีกิจกรรมที่น่าสนใจให้ทดลองทำหลายอย่าง เช่น การทำสบู่ น้ำยาอเนกประสงค์ การปลูกข้าว การทำขนมไทย การเพ้นท์ร่ม ฯลฯ" เยียรยง เผยระหว่างนำคณะเยาวชนเยี่ยมชมตามจุดต่างๆ ภายในพิพิธภัณฑ์ชาวนา

 ขณะที่ ไอรีน คารุงกิ วัย 27 ปี ชาวอูกันดา ปัจจุบันมีอาชีพครูสอนดนตรี ในฐานะผู้นำเยาวชนอูกันดาจำนวน 25 คน มาร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ ยอมรับว่า เพิ่งเดินทางมาประเทศไทยเป็นครั้งแรกและชอบมาก ทั้งในเรื่องความสวยงามของธรรมชาติและความอัธยาศัยไมตรีของผู้คน ไม่เหมือนกับประเทศของตนเองที่มีความเข้มงวดมากในทุกๆ ด้าน

 "คนไทยน่ารัก เปิดกว้างและยินดีต้อนรับนักท่องเที่ยวมากๆ ที่ผ่านมาพอจะรู้เกี่ยวกับประเทศไทยมาบ้างแต่ไม่มากนัก พอมาถึงได้รู้อะไรมากขึ้น อย่างเช่น ขนมไทย ขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรมไทย อย่างวันนี้มาเที่ยวที่เมืองโบราณรู้สึกชอบมาก โดยเฉพาะพิพิธภัณฑ์ชาวนา เพราะมีอะไรที่น่าสนใจหลายอย่าง คิดว่าถ้ามีโอกาสจะกลับมาเที่ยวอีก เพราะประทับใจมาก" ไอรีน กล่าวอย่างภูมิใจ

 ส่วน อาจารย์วิวัฒน์ ศัลยกำธร ประธานมูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ ในฐานะที่ปรึกษาเมืองโบราณ ค่ายริมขอบฟ้า มองว่า จุดเด่นของพิพิธภัณฑ์ชาวนา เมืองโบราณเป็นแหล่งรวบรวมอุปกรณ์เครื่องมือเครื่องใช้ในการทำนาที่เป็นภูมิปัญญาของชาวนาไทยในอดีตไว้มากที่สุดเท่าที่มีอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งอุปกรณ์เหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นการเก็บรวบรวมสะสมของคุณเล็กและคุณประไพ วิริยะพันธ์ ผู้สร้างเมืองโบราณ โดยนำมาจากทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ ซึ่งอุปกรณ์บางอย่างก็ไม่สามารถหาชมที่อื่นได้อีกแล้ว

 "ผมว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ที่สมบูรณ์แบบที่สุดก็ว่าได้ เพิ่งสร้างเสร็จและเปิดให้บริการมาได้ประมาณปีเศษ ก่อนจะมาเป็นรูปเป็นร่างอย่างวันนี้ ทางเมืองโบราณได้ส่งเจ้าหน้าที่ไปฝึกอบรมที่มาบเอื้อง จากนั้นผมก็มาจัดวางรูปแบบให้ บังเอิญว่าทางเขามีความพร้อมในเรื่องอุปกรณ์เครื่องมือเครื่องใช้ในการทำนาเก่าๆ ที่คุณเล็กและคุณประไพได้เก็บรวบรวมไว้อยู่แล้ว จึงง่ายในการจัดทำพิพิธภัณฑ์" ที่ปรึกษาเมืองโบราณเผย พร้อมวางเป้าหมายหวังยกระดับเมืองโบราณให้เป็นมหาวิทยาลัยแห่งภูมิปัญญาไทยเปิดสอนในระดับปริญญาโทในอนาคตอีกด้วย

 ผลจากการท่อง "พิพิธภัณฑ์ชาวนา" ภายในเมืองโบราณ ตามโครงการ "ลัดฟ้า มาเรียนรู้วิถีไทย" ของคณะเยาวชนไทยและเยาวชนนานาชาติ นับเป็นความสำเร็จอีกก้าวในการแนะนำและเผยแพร่สถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญๆ ตลอดจนวิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมไทยให้ต่างชาติรู้จักและสัมผัสได้ในวันเดียว

สุรัตน์ อัตตะ