โลกใบนี้ดนตรีไทย - สักวา ระนาดร่อน สาธุการ

      สักวารัฐบาลงานเข้า   อยากจะเล่าร้องพี่น้องให้ได้ฟัง
    เรื่องใหญ่เรื่องน้อยอีนุงตุงนัง   มันก็ชั่งเข้ามาทุกเวลา
    ทั้งฝนฟ้าเป็นใจให้อาเพศ   อีกราเกซ  สักเสนาก็เข้ามา
    ยังไม่รวมยาอีและยาบ้า   ขนาดป้ายืนเฉยเฉยยังตายเอย

     เฮ้อ...มันก็ไม่มีอะไรมากหรอกครับ เพียงแต่ว่าวันนี้อารมณ์ดี และก็นั่งอ่านข่าวหนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก ก็เห็นว่ามีข่าวโน่นข่าวนี่อะไรมากมายก็เลยคิดถึงรัฐบาลชุดนี้ ว่าเขาก็ต้องทำงานแก้ปัญหาต่างๆ ที่มันมีเข้ามาอย่างมากมาย ก็เลยแต่งสักวาให้ท่านผู้อ่านได้อ่านกันเล่นๆ ขำๆ แต่ก็แฝงไปด้วยความวุ่นวาย ก็ขอให้นายกฯ และคณะรัฐบาลสู้สู้กันต่อไปนะครับ

     วันนี้มีคำถามที่ดีเข้ามาสองข้อ ซึ่งเป็นคำถามที่มีประโยชน์กับท่านผู้อ่านที่อ่านคอลัมน์ของผมทางหนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก  ขอย้ำว่าอ่านที่หนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก เพราะเนื่องจากมีเว็บไซต์ของดนตรีไทยที่ผมไม่ขอเอ่ยชื่อได้นำคอลัมน์นี้ดึงไปลงในเว็บไซต์ ซึ่งความจริงแล้วผู้อ่านหนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก กับผู้อ่านทางเว็บไซต์จะเป็นคนละกลุ่มกัน พออ่านแล้วมันถ้าไม่ใช่กลุ่มผู้อ่านทางหนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก แล้ว มันก็กลายเป็นว่าผมเอามะพร้าวห้าวไปขายสวนหรือสอนจระเข้ให้ว่ายน้ำอะไรทำนองนั้น แต่ผมก็เข้าใจว่าทางเว็บไซต์นั้นก็หวังดีอยากจะนำเสนออะไรที่มันเป็นดนตรีไทยทั่วไป ผมก็อยากจะบอกเอาไว้ว่า ถ้าอ่านคอลัมน์ของผมแล้วก็ขอให้คิดว่าท่านกำลังอ่านอยู่ที่หนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก ก็แล้วกันนะครับ

     เอาล่ะครับสำหรับคำถามที่เข้ามา 2 คำถามเข้ามาทาง hi5 ของผม ข้อแรกจาก คุณป่าน ถามว่า ทำอย่างไรถึงจะตีระนาดร่อนเหมือนกับอาจารย์ ซึ่งข้อนี้ถ้าผมตอบไปแล้วมันจะดูเหมือนกับยกตัวเองยังไงก็ไม่รู้ เอาเป็นว่าผมยังไม่รู้ตัวว่าผมตีระนาดร่อนก็แล้วกัน แต่ก็ต้องยอมรับว่าคุณป่านคงต้องตีระนาดเอกเป็นอย่างแน่นอนถึงได้รู้จักคำว่า ระนาดร่อน ซึ่งผมอยากอธิบายให้ท่านผู้อ่านที่ไม่ได้เป็นนักดนตรีไทยได้รู้จักกับคำว่าระนาดร่อน โดยตามความคิดของผมคิดว่ามันเป็นความรู้สึกที่ได้รับจากการฟังและก็เป็นเรื่องยากเหมือนกันที่จะเขียนแล้วให้เข้าใจได้โดยง่าย เพราะคำว่า ระนาดร่อน มันหมายความว่าผู้ฟังต้องฟังเป็นหรือตีเป็น ซึ่งแบบนี้มันก็จะรู้ได้โดยที่ไม่ต้องอธิบายอะไรเลย

     แต่สำหรับผู้ที่ตีระนาดเอกไม่เป็น ผมก็จะพยายามอธิบายให้เข้าใจโดยง่ายว่า ร่อนคือการตีระนาดเอกที่มีความชัดเจน ฟังแล้วรื่นหู รวดเร็วว่องไวและไม่อืดอาด หรือจะเปรียบเป็นความรู้สึกโดยง่ายว่า เรานำวัตถุที่กลมและแบน เช่น ฝาเบียร์ ร่อนลงผิวน้ำและด้วยแรงส่งทำให้มันวิ่งแฉลบอยู่บนผิวน้ำนั่นเอง ถือว่าเป็นความรู้สึกที่ใกล้เคียงที่สุดแล้วล่ะครับ ส่วนที่ว่าทำอย่างไรถึงจะตีระนาดร่อน โดยส่วนตัวของผมคิดว่ามันเป็นพรสวรรค์มากกว่า ซึ่งจะมันบอกกันยาก เอาง่ายๆ ว่านักมวยแต่ละคนยังหมัดหนักไม่เท่ากันเลยล่ะครับ 

     สรุปว่า ระนาดร่อน ก็คือ เสียงที่เกิดจากการตีระนาดเอกชนิดหนึ่งซึ่งมีความชัดเจนและรวดเร็ว โดยผู้ฟังสามารถรับรู้ได้จากโสตประสาทของหูที่อยู่ขั้นเทพ

     ข้อที่ 2 จากคุณแพร ถามว่าการตี เพลงสาธุการ จำเป็นต้อง จับมือ ก่อนหรือเปล่า ข้อนี้ก็ต้องขออธิบายเพิ่มก่อนว่า การจับมือในที่นี้ หมายถึง การเข้าพิธีไหว้ครู โดยหลังจากทำพิธีไหว้ครูเสร็จแล้ว ก็จะทำพิธีจับมือให้แก่เด็กที่จะเล่นดนตรีไทย โดยเด็กจะเข้าไปอยู่ในฆ้องวงใหญ่ และผู้ที่ทำพิธีหรือตัวแทนอาวุโสที่อยู่ในพิธีจะใช้มือโอบเข้ามาด้านหลัง และเอามือจับไปบนมือของเด็กอีกทีหนึ่ง แล้วก็จะตีเพลงสาธุการประมาณ 5 พยางค์ ซ้ำกัน 3 ครั้ง

     ซึ่งใครดูภาพยนตร์เรื่อง โหมโรง ก็จะทราบทันทีว่าต่อไปนี้ เจ้าสามารถเล่นดนตรีไทยได้โดยสมบูรณ์แบบ ส่วนที่ว่าจำเป็นหรือเปล่าการเล่นเพลงสาธุการจำเป็นต้องจับมือก่อนหรือไม่ ถ้าเป็นสมัยโบราณต้องถือว่าจำเป็นอย่างมาก ถ้าใครไม่ทำพิธีจับมือเพลงสาธุการก็จะไม่สามารถเล่นดนตรีไทยทุกชนิดได้ แต่ในปัจจุบันการเรียนดนตรีไทยส่วนใหญ่จะเป็นตามโรงเรียนระดับชั้นประถมและมัธยม ซึ่งส่วนใหญ่จะให้เด็กได้หัดเล่นดนตรีไทยก่อนหลังจากนั้นจะนำเด็กไปเข้าพิธีภายหลัง ที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่าพอโรงเรียนเปิดเทอมทุกๆ วิชา รวมถึงดนตรีไทยก็ต้องเริ่มเรียนทันที

     ดังนั้น ถ้ามัวแต่รอให้เด็กเข้าพิธีไหว้ครูและจับมือก่อนคงจะไม่ทันเวลา เนื่องจากส่วนใหญ่จะต้องนำเด็กนักเรียนไปเข้าพิธีไหว้ครูในที่อื่นๆ เพราะเนื่องจากไม่ได้จัดพิธีไหว้ครูเอง ซึ่งก็เป็นไปได้ว่าครึ่งเทอมแล้วเด็กอาจยังไม่ได้เรียน สรุปว่าการตีเพลงสาธุการจำเป็นต้องจับมือก่อน แต่บางครั้งก็คงต้องผ่อนผันไปด้วยความจำเป็น เอาเป็นว่า ขอให้ตีเพลงสาธุการก็แล้วกัน  เพราะเด็กในยุคปัจจุบันนี้แทบจะไม่ตีเพลงนี้กันแล้วล่ะครับ

    "ขุนอิน"