แม้ว่าไฟใต้จะทำให้งบประมาณทหารตำรวจที่ลงไปปฏิบัติหน้าที่มีมากขึ้น คนไม่ดีบางคนอาจพ่วงผลประโยชน์ก้อนเล็กก้อนน้อยตามไปด้วยก็จริง แต่หากโหมแรงขนาดนี้ มีแต่จะลวกเจ้าหน้าที่ฝ่ายรัฐเอง เพราะฉะนั้น ฟันธงได้เลยว่า คนระดับผู้กล้าเสี่ยงชีวิตอย่างทหารตำรวจหรือพวกกาฝากระดับเหลือบริ้นนั้นไม่บ้าเสี่ยงต่อภาวะควบคุมไม่ได้เป็นแน่ สถานการณ์ไฟใต้วันนี้กินอยู่กันไม่ปกติทั้งนายทั้งลูกน้องทั้งครอบครัวแล้ว แม้แต่รัฐมนตรีที่ลงไปแวบๆ ต่างก็อยากให้มันซาลง จึงไม่มีเหตุผลที่จะไล่ฆ่าชาวบ้านอย่างโหดเหี้ยม เพื่อให้ตนเองเสี่ยงอันตรายต่อไป

 จริงอยู่ที่กระแสชาตินิยมมลายูนั้นมีจริง คนที่อาจให้ปัตตานีเป็นเอกราชและพยายามต่อสู้กับรัฐไทยทั้งทางเปิดและทางลับก็มีจริง แต่พวกนี้ก็ใช่ว่าจะเห็นประชาชนต่างเชื้อชาติ ต่างศาสนิกหรือชาวมุสลิมด้วยกันเองเป็นผักปลาที่สามารถเชือดคอให้แดดิ้นได้ (ถ้าฝ่ายตรงข้ามเป็นทหารก็ว่าไปอย่าง) ตรงนี้ผมเห็นด้วยกับชาวมุสลิมสายกลางจำนวนมากที่เชื่อว่าคนร่วมศาสนาของเขาไม่กระทำการถึงเพียงนั้น

 แต่พวกที่กระทำการก็คือพวกที่แอบอ้างตีความศาสนาผิดๆ คิดว่าการฆ่าคือวิถีทุกสิ่ง พร้อมที่จะฆ่า ฆ่า ฆ่า โดยเห็นว่านี่คือการบรรลุถึงสวรรค์ ใครขวางฆ่าหมด แม้แต่มุสลิมสายกลางเขาก็ไม่อาทรเพราะเห็นว่าไม่รักศาสนาจริง แม้แต่พ่อแม่ตนเองมันก็ฆ่าได้หากลูกพี่จะทดสอบจิตใจว่าพร้อมเข้าร่วมกลุ่มขบวนการเพี้ยนกับมันหรือไม่ ใครเห็นว่าเรื่องค่ายฝึกเขาบูโด หรือเงินงวดใหม่ของมะแซ อุเซ็ง 10 ล้านริงกิต เป็นแค่นิยาย ก็ดูความใจร้ายของคนที่อ้างว่านับถือศาสนาเดียวกันในอิรักหรือปากีสถานดูเถิด ว่านี่มันคนหรืออมนุษย์ที่กล้าระเบิดคนตายเป็นชิ้นๆ

 ไม่มีประโยชน์ที่จะคิดแค้นหรือไม่เชื่อมั่นในเจ้าหน้าที่ พวกเขาอาจไม่เพอร์เฟกต์ มีข้อบกพร่องเคลือบแคลงอยู่บ้าง แต่ก็จะยังคงยืนหยัดมุ่งมั่นเสียสละได้แม้แต่ชีวิตที่มนุษย์ทุกผู้ย่อมหวงเพื่อรักษาแผ่นดินราชอาณาจักรไทยไว้จนถึงที่สุด ไม่มีอะไรที่ทำให้คนกล้าเสียใจมากไปกว่าการที่ได้ยินว่าคนที่เขายอมตายเพื่อปกป้องนั้นเลิกหนุนหลังเขาเสียแล้ว