เนินหนึ่งซึ่งชาวบ้านเรียกว่า เนินวิหาร มีการขุดพบพระกรุเนื้อชินยอดนิยมพิมพ์หนึ่งคือ พระร่วงยืน ที่จัดอยู่ในประเภทพระยอดนิยมของเมืองสุพรรณ แต่นักนิยมพระหาได้เรียกตามชื่อเนินดังกล่าวไม่ กลับเรียกชื่อเป็น พระกรุสองพี่น้อง ซึ่งเป็นที่ตั้งของ อ.สองพี่น้อง ที่ขุดพบพระกรุนี้

 ขณะเดียวกัน บางคนกลับเรียกเป็นชื่อ กรุบางลี่ ซึ่งเป็นชื่อตำบลใน อ.สองพี่น้อง ก็มี
 พระกรุนี้พบครั้งแรก เมื่อประมาณเดือนกรกฎาคม ๒๕๑๓ โดยนายอำเภอได้สั่งให้รถไปเกรดดินตามเส้นทางบนถนนโบราณ รถเกรดหน้าดินบังเอิญไปขุดพบ พระร่วง กระจัดกระจายอยู่ทั่วไปตามพื้นดิน คนงานที่ทำถนนและชาวบ้านบริเวณนั้น ต่างกรูเข้ากันแย่งพระที่อยู่ในบริเวณดังกล่าว

 วันต่อมาชาวบ้านนับร้อยแห่กันมาขุดดิน เพื่อค้นหาพระกรุในบริเวณที่รถเกรดดินกำลังทำงานกันอยู่ พบครั้งแรกประมาณ ๒๐๐ องค์ ต่อมาอีกไม่กี่วันพบอีกกรุหนึ่ง ในบริเวณเดียวกัน เป็นพระพิมพ์เดียวกับกรุแรก จำนวนพระที่พบมีประมาณพันกว่าองค์

 พระที่ขุดพบได้ทั้งหมด เป็นพระพิมพ์ พระร่วงยืน เนื้อชินตะกั่ว สนิมแดงล้วนๆ
 พุทธลักษณะ เป็นศิลปะอู่ทองล้อศิลปะลพบุรี แบบพิมพ์ทรงประทับยืนปางประทานพร บริเวณรอบองค์พระมีซุ้มลายกนกล้อมรอบอยู่

 ลายกนกดังกล่าว มีรายละเอียดน้อยกว่าแบบของลพบุรี พระเศียรยาว มีพระเกตุสวมมาลาแบบกระจังหน้าแหลมยาวสวยงาม เป็นชั้นๆ นับได้จำนวน ๕ ชั้น

 ปลายพระเนตรซ้ายขององค์พระลักษณะเอียงเฉียงขึ้นบน ไม่เห็นพระกรรณทั้งสองข้าง พระนาสิกหนา พระโอษฐ์กว้าง พระนลาฏโหนกนูน ประทับยืนอยู่บนฐานเส้น ๒ ชั้น โดยรอบองค์พระมีกรอบพิมพ์รัศมีลวดลาย คล้ายเกลียวเชือก ล้อมรอบทั้งองค์ ลักษณะลำตัวองค์พระคล้ายลำกระบอก ผอมนูน พระอุระแฟบ ไม่อวบล่ำสันเหมือนพระร่วงยืนพิมพ์อื่นๆ

 องค์พระปรากฏพระนาภี (สะดือ)เป็นรูโบ๋ชัดเจน กึ่งกลางองค์พระคาดรัดประคด ๓ เส้น กึ่งกลางรัดประคดมีประจำยามหนึ่งดวง ชายมุมจีวรล่างสองข้างขยักเว้าพองาม

 องค์พระสวมสังวาล พร้อมสวมกำไลแขน และกำไลข้อมือทั้ง ๒ ข้างชัดเจน
 พระพักตร์เข้มขลังถมึงทึง และก้มคว่ำลงน้อยๆ เค้าพระพักตร์บางท่านบอกว่าเป็นลักษณะคล้ายแขกอินเดีย

 ที่ฐานขององค์พระ ลักษณะออกแบบให้มีความหนาขึ้น ทำให้ดูคล้ายพระบาททั้งคู่ยื่นนูนสูงล้ำออกมาข้างหน้า

 ตำหนิจุดตายของนักเลงพระ ที่ใช้ดูพระพิมพ์นี้ ถ้าใช้แว่นส่องพระดู จะมีเส้นนูนเล็กๆ พาดยาวจากปลายพระนาสิก (จมูก) ผ่านพระโอษฐ์ (ปาก) เป็นเส้นวิ่งลงมาถึงพระศอ (ลำคอ)

 ลักษณะของสนิมแดง ของพระกรุสองพี่น้อง มีไม่เข้มมากนัก ส่วนมากสนิมแดงจะแดงแบบแดงลูกหว้า ไขขาวที่เกาะอยู่พื้นผิวนั้น จะปรากฏให้เห็นทั้งลักษณะบางๆ และเกาะเป็นก้อนหนา ลักษณะสีขาวอมเหลืองเล็กน้อย

 พระร่วงยืนกรุสองพี่น้อง แบ่งออกเป็น ๒ พิมพ์ด้วยกัน โดยอาศัยความแตกต่างจากแม่พิมพ์ที่เกิดการชำรุดขึ้นในขณะเทหล่อพระ ตรงส่วนของพระบาทและฐาน

 จุดที่สังเกตได้หากปรากฏร่องรอยเป็นเส้นนูนขึ้นของแม่พิมพ์ที่แตกลักษณะเนื้อนูน เป็นเส้นเฉียงเอียงพาดด้านข้าง พระบาททั้งซ้ายและขวา เหนือฐานพระ จะเรียกชื่อพิมพ์ว่า “พิมพ์เท้าแตก” หากไม่ปรากฏลักษณะดังกล่าว จะเรียกว่า “พิมพ์เท้าไม่แตก”

 พุทธคุณ ยอดเยี่ยมทางแคล้วคลาด คงกระพัน ขนาดองค์จริงสูงประมาณ ๖.๕ ซม. กว้างประมาณ ๒.๐ ซม.

 พระชุดนี้มีหมุนเวียนในวงการมากพอสมควร แต่สภาพสวยงามคมชัด เท่าที่พบมีไม่มากนัก ทั้ง ๒ พิมพ์นี้ เป็นพระแม่พิมพ์เดียวกัน พิมพ์เท้าไม่แตก น่าจะเป็นพระที่เทหล่อก่อน พระส่วนมากจะคมชัดกว่า เพราะแม่พิมพ์ยังไม่มีรอยแตกชำรุด แต่ก็ไม่เป็นบรรทัดฐานเสมอไป เพราะพระยังผ่านการฝังดินลงกรุอีกหลายร้อยปี

 พระแต่ละองค์ฝังอยู่ตามธรรมชาติของดินที่แตกต่างกันไป แม้จะแยกเป็น ๒ พิมพ์ แต่วงการพระจะนิยมเล่นหาเท่ากันทั้ง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพของความคมชัดและสวยงามมากกว่า

 การพบครั้งแรกที่ปากหลุมของกรุ ราคาเพียงองค์ละไม่กี่สิบบาท ต่อมาขยับราคาเป็นหลักร้อยบาท แล้วค่อยๆ เขยิบขึ้นไปเรื่อย สวยที่สุดในช่วงที่แตกกรุนั้นราคาถึง 1,000 บาท ปัจจุบันนี้ราคาหลักหมื่นกลางสำหรับสภาพไม่สวย และหมื่นปลายสำหรับสภาพปานกลาง สภาพสวยคมชัดสนนราคาหลักแสนต้นถึงสองสามแสนกว่าบาทขึ้นไป

"ชาติ วิศิษฏ์สรอรรถ"