ความเสื่อมของพุทธศาสนาในไทย

ภาพของพระสงฆ์กับสีกา ที่เป็นข่าวขึ้นหน้าหนึ่ง หนังสือพิมพ์มีมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้พุทธศาสนิกชน หลายฝ่ายมองว่า พระพุทธศาสนากำลังจะเสื่อมถอยลง ซึ่งเราจำเป็นยอมรับข้อเท็จจริงว่า การเปลี่ยนแปลงของสังคมยุคใหม่ ทำให้เกิดความแตกแยก และเกิดความเสื่อม ทางด้านศีลธรรมส่วนตัวอย่างรวดเร็ว

ชาวพุทธเองก็ไม่พ้นกฎข้อนี้ไปได้ และยังมีเรื่องฉาวโฉ่ทางกามโลกีย์ ความรุนแรง อาชญากร และยาเสพติด ของนักบวช ปรากฏขึ้นเป็นภาพข่าวอยู่เสมอๆ

"ปัญหานี้เกิดขึ้นเพราะคนเข้าไปศึกษาพุทธศาสนาน้อยลง แต่กลับไปยึดในพิธีกรรมมากขึ้น ซึ่งเป็นเพียงแค่เปลือกนอกเท่านั้น ในที่สุดก็จะไม่เห็นคุณค่าของหลักธรรมในพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นเรื่องที่อันตรายมาก" นี่คือเสียงสะท้อนของ พระธรรมโกศาจารย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร.)

พระธรรมโกศาจารย์ ยังบอกด้วยว่า เรื่องเสื่อมไม่เสื่อมนั้น น่าจะมองว่า คนห่างเหินจากวัด ไม่เข้าวัด ทำให้ไม่เข้าถึงศาสนา สิ่งที่น่าเป็นห่วงคือ นานาอารยธรรมต่างประเทศที่ผ่านสื่อเข้ามาทั้งหลาย แล้วมาลบล้างวิถีชีวิตเยาวชนให้แสดงออกในทางความรุนแรงมากยิ่งขึ้น สนใจศาสนาน้อยลง สนใจเรื่องเพศมากขึ้น เยาวชนเหล่านี้เป็นอนาคตของชาติ ถ้าห่างศาสนาตั้งแต่วัยเด็ก ต่อไปในอนาคตพุทธศาสนาก็จะออกจากใจของคนไทย

ขณะเดียวกัน เรื่องศาสนทายาทเป็นเรื่องที่น่าตกใจและน่าเป็นห่วงมาก ที่เป็นเช่นนี้เพราะการศึกษาภาคบังคับและการศึกษาขั้นพื้นฐานกระจายออกไป ผู้บวชสามเณรซึ่งเป็นศาสนทายาทอันสำคัญ ในรอบ ๑๐ ปีที่ผ่านมา ลดลงประมาณปีละ ๕-๑๐% จากเดิมที่เคยมีอยู่ประมาณ ๑.๔-๑.๕ แสนรูป ปัจจุบันเหลือเพียง ๗-๘ หมื่นรูปเท่านั้น

"สิ่งคุกคามอย่างมากต่อพระพุทธศาสนาก็คือ ภัยภายในพระพุทธศาสนา จากการที่พระสงฆ์บางส่วนไม่ยอมปฏิบัติตามพระวินัย ทำให้ภายในของคณะสงฆ์เองกลับเลวร้ายยิ่งขึ้น เป็นสนิมกัดกร่อนอำนาจของพระสงฆ์ในหมู่คฤหัสถ์ และเป็นกระสุนแก่ผู้เป็นปรปักษ์ต่อพระพุทธศาสนา ซึ่งต้องค้นหาหนทางที่จะแก้ไขให้ได้" พระธรรมโสภณ กล่าว

ด้าน พระเทพวิสุทธิกวี ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสวิหาร และรองอธิการบดีฝ่ายวิชาการและแผน (มจร.) ในฐานะเลขาธิการศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย ได้ให้ข้อมูลว่า

ในยุคนี้ พระพุทธศาสนามีดีและไม่ดี โดยส่วนที่ดีจะเห็นว่า มีการส่งพระธรรมทูตไปต่างประเทศ เป็นการขยายวงกว้าง อาจจะกล่าวได้ว่า ประสบความสำเร็จ ทำให้ชาวพุทธในต่างประเทศมองประเทศไทยที่ดีขึ้น ผู้ที่นับถือศาสนาอื่นก็ยอมรับความเป็นพุทธของเมืองไทยด้วย จนยอมรับให้เมืองไทยเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของโลก

การทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ต้องให้สถาบันอุดมศึกษามีส่วนร่วม เพื่อให้ผู้ที่ต้องการศึกษาพระพุทธศาสนาในระดับสูงมีทางเลือกบ้าง ไม่ใช่มีแค่มหาวิทยาลัยสงฆ์เพียงอย่างเดียว ในทุกวันนี้เริ่มมีบางสถาบัน ได้เปิดการเรียนการสอนวิชาพระพุทธศาสนากันบ้างแล้ว ถือว่าเป็นสิ่งที่ดี เพราะก่อนหน้านี้ วิชาพระพุทธศาสนาเหมือนจะดูต่ำๆ ในสายตาของผู้มีการศึกษา

"คณะสงฆ์เองก็มีความอึดอัดใจอย่างมากกับบทบาทของสภานิติบัญญัติ ที่ให้กฎหมายต่างๆ ไม่เอื้อเฟื้อกับพระธรรมวินัย จึงทำให้พระและพุทธศาสนิกชนที่ดื้อรั้น มักจะกล่าวอ้างกฎหมายบ้านเมือง พยายามลบล้างพระวินัย เช่น เรื่องสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล พระสงฆ์บางรูปที่มีเจตนาไม่บริสุทธิ์ จะทำผิดกันง่ายขึ้น คณะสงฆ์ก็ไม่มีอำนาจที่จะไปแก้ปัญหาตรงนั้น พระสงฆ์ที่ไม่อยู่ในกรอบพระธรรมวินัย จึงเป็นเรื่องที่น่าห่วงมาก" เลขาธิการศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาฯ กล่าว

ในขณะที่ พระราชปัญญาเมธี รองอธิการบดีฝ่ายต่างประเทศ (มจร.) บอกว่า พระพุทธศาสนาจะเสื่อมหรือเจริญรุ่งเรือง ขึ้นอยู่กับมุมมองของแต่ละคน เนื่องจากความเป็นจริง ความเจริญรุ่งเรืองของศาสนาก็มีอยู่หลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นจำนวนประชากร หรือปริมาณการสร้างวัด ประเทศไทยถือว่ายังดีที่มีการนับถือศาสนาพุทธเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ และยังดีกว่าอีกหลายประเทศ ที่ปรารถนารับรสพระธรรม แต่พวกเขาก็ไม่สามารถทำได้

ปัจจุบันเราจะเห็นว่า จำนวนการสร้างวัดทั้งในประเทศและต่างประเทศ มีมากขึ้น ปริมาณของชาวพุทธก็มีจำนวนเพิ่มขึ้นด้วย ยิ่งเป็นประเทศในโลกตะวันตก ต่างแสวงหาพระธรรม เข้ามาศึกษาพระพุทธศาสนากันเป็นจำนวนไม่น้อย เมื่อวันที่ ๑๓-๑๗ เมษายน ที่ผ่านมา ได้ไปร่วมสัมมนาพระพุทธศาสนาระดับโลก ในประเทศจีน ซึ่งเป็นประเทศมหาอำนาจ ก็ยังกลับมาสนใจและทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา

พระวิสุทธิกิตติสาร (หลวงปู่ศรี) วัดเจริญจิตร อ.ลืออำนาจ จ.อำนาจเจริญ กล่าวแสดงความเห็นว่า จะว่าไปแล้ว ประเทศไทยมีพระสงฆ์ทั้งหมดกว่า ๓ แสนรูป แต่มีพระสงฆ์เพียงรูปสองรูปทำเสีย ก็ทำให้พระสงฆ์โดยรวมได้รับความเสื่อมเสียไปด้วย จึงมองว่า เรื่องแบบนี้ขึ้นอยู่ที่ตัวบุคคลมากกว่า เพราะสมัยพระพุทธเจ้าก็ยังมีเรื่องแบบนี้ คิดว่าตัวศาสนาเองยังไม่เสื่อม แต่เป็นการเสื่อมที่ตัวบุคคลมากกว่า"

พระมหาคำคูณ จนฺทโชโต เจ้าอาวาสวัดคลองหาด เจ้าคณะอำเภอคลองหาด จ.สระแก้ว ให้ความเห็นว่า เราต้องยอมรับกันได้ว่า เอาคนมาทำพระในยุคนี้ยากลำบาก ในการควบคุมดูแลพฤติกรรมของพระสงฆ์ได้ทั้งหมด พระบางรูปอาจอยู่กับฆราวาสสองต่อสอง โดยที่บุคคลที่ไม่รู้ หรือรู้ ก็ไม่สามารถทำอะไรได้ เราเองต่างหากที่จะต้องใช้วิจารณญาณให้ดี ในการตัดสินความผิดถูกของพระสงฆ์แต่ละรูป โดยส่วนตัวเชื่อว่า ยังมีพระสงฆ์อีกมาก ที่ประพฤติปฏิบัติดีตามพระธรรมวินัย แม้จะมีการทำนายว่า พระพุทธศาสนาจะเสื่อมลง อาจจะเป็นจริง แต่คงอีกนาน ไม่ใช่ในยุคนี้

ไตรเทพ สุทธิคุณ