ธรรมะจากข่าว : อารยะขัดขืน ?

ศัพท์ใหม่คำหนึ่ง ที่ถือกำเนิดขึ้น โดยเป็นผลพวงมาจากการต่อสู้ ของกระบวนการ “กู้ชาติ” คือคำว่า “อารยะขัดขืน” ซึ่งเป็นส่วนของยุทธศาสตร์ แห่งการโค่นล้มระบอบ การปกครอง “ทักษิณาธิปไตย” (หรือระบอบทักษิณ) ตามข้อเสนอของ อาจารย์ธีรยุทธ บุญมี และได้รับการขานรับจากนักวิชาการอีกหลายท่าน โดยเฉพาะกลุ่มที่สนับสนุนแนวคิดทางสันติศึกษา

คำว่า “อารยะขัดขืน” นั้นน่าจะแปลมาจากศัพท์ในภาษาอังกฤษว่า “civil disobedience” ซึ่งเป็นวิธีการต่อสู้ของนักเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิมนุษยชนคนสำคัญชาวอเมริกันคือ มาร์ติน ลูเธอร์ คิงส์ ซึ่งใช้วิธีการนี้ในการเรียกร้องสิทธิความเท่าเทียมกันของคนอเมริกันผิวดำอย่างได้ผล จนเกิดเป็นแม่บทการต่อสู้เรียกร้องเพื่อสิทธิความเท่าเทียมกันอีกหลายแห่งในโลก

รูปแบบของการต่อสู้แบบ “อารยะขัดขืน” นั้นมีหลายประการ เป็นต้นว่า การชุมนุมโดยสันติแบบมาราธอน การอดอาหารประท้วง การนัดหยุดงานเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรม การปฏิเสธที่จะจ่ายภาษีอากรแก่รัฐ เป็นต้น โดยมีเงื่อนไขว่าผู้ที่ประท้วงหรือเรียกร้องความเป็นธรรม จะไม่ใช้วิธีการใดๆ ที่รุนแรง ไม่ว่าจะเป็นการประทุษร้ายตนเอง เช่นการเผาตัวตายเพื่อประท้วงรัฐบาล หรือการใช้ความรุนแรงต่อผู้อื่น เช่น การก่อการจลาจล ทำลายข้าวของ หรือสมบัติของราชการ วิธีการต่อสู้นี้เคยสร้างความหวาดกลัวแก่รัฐบาลเผด็จการในหลายประเทศ

อันที่จริง มาร์ติน ลูเธอร์ คิงส์ เองมิใช่เป็นคนแรกที่มีความคิดแนวนี้ แต่เขานำแนวคิดนี้มาจากการต่อสู้แบบอหิงสาของ มหาตมะ คานธี ชายร่างเล็กผู้ที่ต่อสู้เพื่อปลดแอกประเทศอินเดียจากการปกครองของจักรวรรดินิยมอังกฤษ จนได้รับการยกย่องว่าเป็นบิดาของชาติ

มาร์ติน ลูเธอร์ คิงส์ ยอมรับนับถือคานธีว่า เป็นครูบาอาจารย์ของตนเอง

แม้ว่าคานธีจะเป็นผู้ที่นับถือศาสนาฮินดูที่เคร่งครัด แต่แนวการต่อสู้แบบอหิงสานั้น คานธี ดัดแปลงมาจากหลัก “อหิงสา” อันเป็นหลักธรรมสำคัญของศาสนาเชน ศาสนาของ ศาสดามหาวีระ หรือที่ปรากฏในพระไตรปิฎกในชื่อของ ศาสนาของนิครนถ์ นาฏบุตร นั่นเอง

เป็นที่น่าสนใจต่อไปว่า กระบวนการกู้ชาตินั้นจะนำแนว “อหิงสา” หรือ “อารยะขัดขืน” นั้นอาศัยคุณธรรมหลายประการของผู้ปฏิบัติ เช่น ความอดทน ความมีวินัย และปัญญา

เพราะหาไม่แล้ว ครั้งนี้ “civil disobedience” มีสิทธิที่จะกลายพันธุ์เป็น “civil war” (สงครามกลางเมือง) ได้ง่ายๆ

เมตฺตานนฺโท ภิกฺขุ

www.mettanando.com