ธรรมะจากข่าว : แก่นของมาฆบูชา

วันเพ็ญเดือนสาม แขกเรียกเดือนนี้ว่าเดือน มาฆะ

จึงเป็นที่มาของ มาฆะบูชา ที่เราชาวพุทธฉลองเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์สำคัญในพระพุทธศาสนา

แต่เรามักจะไปเน้นที่เรื่อง จาตุรงคสันนิบาต คือองค์ประกอบ ๔ อย่างที่มาประกอบเข้าในวันเพ็ญ

เดือนมาฆะ กล่าวคือ พระสงฆ์ ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย ๑

ล้วนเป็น พระสงฆ์ที่พระพุทธเจ้าบวชให้เอง ที่เรียกว่า เอหิภิกขุ ๑ เป็นพระสงฆ์ที่ได้บรรลุธรรมเป็น

พระอรหันต์ทั้งหมด ๑ และในวันนั้นพระพุทธเจ้าทรงเทศน์สอนเรื่องโอวาทปาติโมกข์ อีก ๑

เด็กนักเรียนก็จะท่องจำ องค์ประกอบทั้ง ๔ นี้จนขึ้นใจ แต่หลายคนมักเข้าใจว่า โอวาทปาติโมกข์ นั้น คือ ปาติโมกข์ หมายถึง สิกขาบท ๒๒๗ ข้อ ที่พระภิกษุถือ พอเข้าใจไปอย่างนี้ ก็เลยนึกว่าไม่เกี่ยว กับเราชาวพุทธทั่วๆ ไป

ที่ วัตรทรงธรรมกัลยาณี จ.นครปฐม เราจะสวดโอวาทปาติโมกข์ทุกเช้า เพราะถือว่าเป็นเข็มทิศที่เราจะใช้เดินทางชีวิตในแต่ละวัน

คำสอนในโอวาทปาติโมกข์มีสองส่วน ส่วนแรก ซื่อ ตรง กระชับ ชี้นำสู่การปฏิบัติโดยตรงสำหรับเราชาวพุทธทุกคน นั่นก็คือ

สัพพะ ปาปัสสะ อกรณัง. กุสลสูปสัมปทา สจิตตะปริโยทปะนัง เอตังพุทธานะสาสะนัง

เว้นชั่ว ทำดี รักษาจิตให้ผ่องใส การละเว้นความชั่ว เราปฏิบัติตามได้โดยการรักษาศีล เอาเพียงฐานศีล ๕ ก็คุ้มครองตัวเราให้เป็นปกติได้แล้ว เรารักษาใจของเราให้ตั้งมั่นในกุศล การแสดงออกทางวาจา และกาย จะสะท้อนคุณภาพของจิต จิตตั้งมั่นในกุศล ก็จะสั่งการให้พูดดี ทำดี สืบเนื่องกัน

ใจนั้นเป็นตัวกำหนดการกระทำของวาจาและกาย ในทางกลับกัน เมื่อวาจาและกายดำเนินไปด้วยดี ก็จะกลับมาส่งผลให้จิตใจของเราบริสุทธิ์ยิ่งๆ ขึ้น ถ้าตั้งใจปฏิบัติเราก็จะได้ชื่อว่า ปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธองค์โดยแท้

ส่วนที่สองเป็นของผู้บวช ทั้งภิกษุและภิกษุณี ขอโอกาสที่จะพูดถึงคราวต่อไป เป็นธรรมอีก ๖ ข้อ ที่งดงาม ก็คือ พระพุทธเจ้าในอดีตทั้งหลายก็สอนอย่างนี้แหละ

ถ้าเราไม่เชื่อพระพุทธเจ้าแล้วจะเชื่อใคร

ธัมมนันทา