"แนวคิด...ฝรั่งสอนพุทธ" ของ...หลวงตาโสบิน โสปาโกโพธิ

"การเสื่อมของพระพุทธศาสนาในประเทศไทยนั้นเกิดขึ้นได้ทั้ง ปัจจัย ภายนอกและภายใน" นี่คือการวิเคราะห์ของพระธรรมโกศา จารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต) อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย เจ้าคณะภาค ๒

ทั้งนี้ พระธรรมโกศาจารย์ ได้อธิบายเพิ่มเติมว่า ปัจจัยภายนอกถ้าเรา ทำหน้าที่แล้วมันต้านได้ ก็คือทั้งศึกษา ทั้งปฏิบัติ ทั้งเผยแผ่ ทั้งปก ป้อง ฉะนั้นประเทศชาติเราจะล่มจม เอกราชจะหาย คนในประเทศ จะต้อง   ปกป้องเอกราชด้วย ศาสนาพุทธจะอยู่ได้ คนภายในประเทศมีความสำคัญอย่างยิ่ง

สิ่งคุกคามอย่างมากต่อพระพุทธศาสนาก็คือภัยภายในพระพุทธศาสนา จากการที่พระสงฆ์ที่ไม่ยอมปฏิบัติ ตามพระวินัย การล่วงละเมิดของพระเหล่านี้เป็นเหตุให้ภายในคณะสงฆ์เองกลับเลวร้ายยิ่งขึ้น ทั้งเป็น สนิมกัดกร่อนอำนาจของพระสงฆ์ ในหมู่คฤหัสถ์ และกลับเป็นกระสุนแก่ผู้เป็นปรปักษ์ต่อพระพุทธศาสนา เราต้องค้นหาหนทางที่จะแก้ปัญหานี้ให้ได้ ทุกวันนี้ต้องยอมรับว่าคนเข้าไปศึกษาพุทธศาสนาน้อยลงแต่ กลับไปยึดในพิธีกรรมมากขึ้น ซึ่งเป็นเพียงแค่เปลือกนอกเท่านั้น ในที่สุดก็จะไม่เห็นคุณค่าของหลักธรรม ในพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นเรื่องที่อันตรายมาก

นอกจากนี้แล้วเรื่องศาสนทายาทเป็นเรื่องที่น่าตกใจ และน่าเป็นห่วงมาก ที่เป็นเช่นนี้เพราะการศึกษา ภาคบังคับและ การศึกษาขั้นพื้นฐานกระจายออกไป ผู้บวชสามเณรซึ่งเป็นศาสนทายาทอันสำคัญในรอบ ๑๐ ปีที่ผ่านมา ลดลงประมาณปีละ ๕-๑๐% จากเดิมที่เคยมีอยู่ประมาณ ๑.๔แสน ถึง ๑.๕ แสนรูป ปัจจุบันนี้เหลือเพียง ๗ หมื่น ถึง ๘ หมื่นรูป เท่านั้น

ในขณะที่นักวิชาการด้านการศาสนาหลายท่านได้วิเคราะห์ตัวเลขที่ลดลงของพุทธศาสนิกชนไว้ว่า พุทธศาสนาสูญเสีย ศาสนิกให้กับศาสนาอื่น โดยเฉพาะศาสนาจากโลกตะวันตกจำนวนมาก รูปแบบ การเผยแผ่นั้นจะใช้วิธีการสอนภาษาอังกฤษ มาเป็นเครื่องบังหน้า ซึ่งทุกวันนี้เราก็ถูกแทรกซึมด้วย วิธีการดังกล่าว โดยผู้ปกครองส่วนใหญ่รู้ไม่ทัน โดยเฉพาะกลุ่มเยาวชน

พ่อแม่ส่วนใหญ่คิดว่า การส่งลูกไปเรียนโรงเรียนเหล่านี้แล้วจะพูดภาอังกฤษเก่ง แต่หารู้ไม่ว่าเขากำลัง จะค่อยๆ ปลูกฝังเรื่องศาสนาอย่างไม่รู้ตัว เด็กบางคนไม่ไหว้พระ ในขณะที่เด็กจำนวนไม่น้อยท่องบท สวดมนต์ไม่ได้ แต่จะท่องบทสวด ของอีกศาสนาหนึ่งได้อย่างคล่องแคล่ว

ส่วนข้อมูลด้านสถิติการนับถือพุทธศาสนานั้น จากการสำรวจประชากรครั้งล่าสุดตามสถิติเมื่อปี ๒๕๔๒ ของสำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติโดยศูนย์สถิติแห่งชาติเพื่อการปฏิรูปการศึกษามีรายงาน ออกมาว่า

"ประเทศไทยมีพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ ประเทศไทยมีประชากรร้อยละ ๙๔ นับถือ พระพุทธศาสนา ทั่วทั้งประเทศไทยมีวัดอยู่ประมาณ ๓.๒ หมื่นวัด วัดร้างประมาณ ๕,๐๐๐ แห่ง และสำนักสงฆ์ ๑.๒ หมื่นแห่ง ส่วนวัดไทย ในต่างประเทศมีจำนวน ๑๓๖ แห่ง พระภิกษุประมาณ ๒.๖๖ แสนรูป และสามเณร ๘.๘ หมื่นรูป"

จากการลดลงของพุทธศาสนิกชนโดยการใช้ภาษาอังกฤษเป็นเครื่องมือ พระอาจารย์โสบิน โสปาโกโพธิ (โสบิน ส.นามโท) เจ้าอาวาสวัดพุทธเมตตาสว่างรังษี (วังปลาโด) หมู่ ๗ ต.วังใหม่ อ.บรบือ จ.มหาสารคาม ซึ่งเคยผ่านงานเผยแผ่พุทธศาสนา ในต่างประเทศ จึงเกิดแนวความคิดว่า

"เพื่อเป็นการย้อนเกล็ดนักเผยแผ่ศาสนาด้วยวิธีดังกล่าว หรือที่เรียกว่าหนามยอกต้องเอาหนามบ่ง อาตมา จึงคิดที่ นำชาวต่างชาติซึ่งเป็นลูกศิษย์มาสอนพุทธศาสนา โดยสอนเป็นภาษาอังกฤษ หากศาสนาสถาน ภายในวัดก่อสร้างเสร็จเรียบร้อย โครงการนำชาวต่างชาติมาสอนพุทธศาสนา น่าจะดำเนินไปอย่างเป็น รูปธรรม"

หลวงตาโสบิน บอกว่า อย่างไรก็ตามนับตั้งแต่นี้เป็นต้นไปที่วัดจะมีชาวต่างชาติมาฝึกปฏิบัติธรรม มาบวช พระอย่างต่อเนื่อง ระหว่างที่อยู่วัดก็จะให้สอนเด็กในหมู่บ้านวังปลาโดเพื่อเป็นโครงการนำร่องก่อน ซึ่งทุก คนก็ยินดีที่จะสอนให้เด็กด้วย ขณะเดียว กันชาวบ้านก็ยินดีที่จะส่งลูกหลานมาเรียน

“หลังจากชักชวนเด็กมาเรียนปรากฏว่า ได้รับความสนใจเป็นอย่างมาก มีเด็กมาเรียนประมาณ ๕๐ คน แต่ยังติดขัดตรงที่ ว่าบ้านวังปลาโดตั้งอยู่ในชนบท ชาวบ้านจึงไม่รู้ว่าเมื่อพูดหรือรู้ภาษาอังกฤษแล้วจะนำ ไปใช้ประโยชน์อะไร แต่ถ้าเป็นในเมือง โครงการนี้น่าจะได้รับความสนใจมากกว่านี้” หลวงตาโสบิน กล่าว

ด้าน น.ส.บาร์บารา พาฟลิก ครูสอนภาษาให้ชาวเม็กซิกัน จากสหรัฐอเมิกา ซึ่งเป็นอาสาสมัครสอนภาษา อังกฤษคนแรกตาม แนวความคิดของหลวงตาโสบิน บอกว่า ก่อนหน้านี้ได้เคยร่วมเดินขบวนแห่พระพุทธ เมตตา จากเชียงรายมาไว้ ณ วัดบ้านวัง ปลาโด มาแล้วครั้งหนึ่ง ในครั้งนั้นตั้งใจว่าต้องการมาปฏิบัติธรรม แต่ไม่ได้ปฏิบัติอย่างเต็มที่ ดังที่ตั้งใจไว้ ขณะอยู่ปฏิบัติธรรม ก็ได้ซึมซับมิตรภาพของชาวบ้านวังปลาโด จึงตั้งใจว่าถ้ามีโอกาสจะเดินทางกลับมาวังปลาโดอีกครั้งหนึ่ง

การเดินทางมาครั้งนี้ ส่วนหนึ่งก็จะมาปฏิบัติธรรมกับหลวงตาโสบิน ขณะเดียวกันก็จะสอนภาษาอังกฤษ ให้เด็กๆ ในหมู่บ้าน โดยครั้งนี้ตั้งใจว่าจะมาอยู่ปฏิบัติธรรม และสอนเด็กประมาณ ๓ เดือน หลังจากนั้นจะ เดินทางไปยุโรปอีกประมาณ ๓ เดือน เพื่อทำงานช่วยเหลือคนพิการ

“ทุกอย่างมันขึ้นอยู่กับเหตุปัจจัย ได้หรือไม่ได้ปฏิบัติธรรมเป็นเรื่องธรรมดา เราต้องปรับตัวให้เป็นไปตาม เหตุปัจจัย เมื่อไม่ได้เรียนก็มาสอนภาษาอังกฤษแทน อย่างน้อยก็ช่วยดึงเด็กให้เข้าวัดได้ เพียงแค่นี้ก็ถือ ว่าประสบความสำเร็จแล้ว” เธอ กล่าวพร้อมกับบอกด้วยว่า

แม้ว่าจะพูดภาษาไทยได้เพียงเล็กน้อยเท่านั้น แต่ก็สามารถสอนเด็กๆ ให้เข้าใจภาษาอังกฤษได้ โดยเริ่ม จากให้เด็ก ทำตามคำสั่งง่ายๆ ก่อน เช่น สั่งให้ซ้ายหัน ขวาหัน เดินไปข้างหน้า เดินเร็วๆ ลุก นั่ง จากนั้น ก็เปลี่ยนเป็นคำศัพท์เกี่ยวกับ อวัยวะส่วนต่างๆ ของร่างกาย

น.ส.บาร์บารา บอกอีกด้วยว่า สิ่งสำคัญของการสอนภาษานั้น ประการแรกต้องทำให้เด็กกล้าที่จะพูดภาษา อังกฤษ ขณะเดียวกันก็เน้นที่จะพูดให้เข้าใจกันก่อน ส่วนความถูกต้องของรูปประโยคนั้น เมื่อเด็กโตขึ้น ได้เรียนหนังสือสูงขึ้น ก็จะปรับเปลี่ยนรูปประโยคให้ถูกต้องได้เอง

เรื่องและภาพ ไตรเทพ ไกรงู