ธรรมะจากข่าว : สร้างสรรค์หรือไม่..อยู่ที่ภาษา

ครั้งหนึ่งพระภิกษุ ๒ รูปที่มีพื้นเพจากวรรณะพราหมณ์มาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้ากล่าวหาว่า ภิกษุอื่น กำลังสอนธรรม ด้วยภาษาท้องถิ่น ทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนของพุทธวจนะ และจะขออนุญาต ที่จะประพันธ์คำสอนของท่านยกขึ้นสู่ ภาษาสันสกฤต อันเป็นภาษาของคนชั้นสูง

แต่พระพุทธเจ้ากลับไม่ประทานพุทธานุญาต ทรงเรียกภิกษุวรรณะพราหมณ์ทั้งสองรูปนั้นว่า “โมฆบุรุษ” และทรงประกาศว่า ให้คำสอนของพระองค์นั้นเป็นที่เผยแพร่กันในภาษาท้องถิ่น มิใช่ภาษาของผู้ที่มีการศึกษาสูง หรือ สันสกฤต

เรื่องราวในพระวินัยปิฎกนี้น่าจะเป็นอุทาหรณ์อย่างดี สำหรับนักพัฒนาชนบททั้งหลายในปัจจุบันว่า การสื่อสาร ด้วยภาษาท้องถิ่นนั้นเป็นหัวใจสำคัญในการพัฒนาหรือแก้ไขปัญหาความยากจน นักพัฒนาทั้งหลายรวมทั้งผู้นำประเทศ ผู้ที่ต้องการแก้ไขปัญหาสังคมชนบทว่า ท่านกำลังสื่อสาร กับคนพื้นบ้านด้วยภาษาอะไร

ตัวอย่างในเรื่องนี้ เคยปรากฏเป็นเพลงดัง ชื่อ "ผู้ใหญ่ลี" เมื่อสี่สิบปีมาแล้ว และก็ยังสร้างความ สรวลเสเฮฮาให้ชาว บ้านได้อย่างมากในยุคนี้ แม้พระนักเทศน์ทั้งหลายที่เคยชินกับการเทศนา ด้วยภาษาที่แพรวพราวไปด้วยศัพท์แสงของภาษาบาลี แม้ชาวบ้านจะยกมืออนุโมทนาสาธุกันแซ่ซ้อง แต่นั่นมิได้หมายความว่า พวกเขาเข้าใจเทศนาของพระนักเทศน์ทั้งหลายเลย

การแก้ไขความยากจนของคนในพื้นที่อย่างสร้างสรรค์ ต้องเริ่มที่นักพัฒนาต้องเป็นนักสื่อสารที่เก่ง อย่างน้อยต้องพูด ภาษาเดียวกับชาวบ้านเสียก่อน มิใช่บอกว่า จะไปช่วยชาวบ้าน แต่เอะอะอะไร ก็พ่นแต่ศัพท์ภาษาอังกฤษไปเสียเรื่อย แทนที่ จะบอกว่าให้เลี้ยง “หมู” ก็กลับไปบอกว่าให้เลี้ยง “สุกร” แทนที่จะบอกว่า “ยืนยัน” กลับพูดว่า “คอนเฟิร์ม” แทนที่จะบอกว่า “โครงการ” กลับพูดว่า “โปรเจคท์”

เป็นอันว่าคนไทยด้วยกันพูดกันไม่รู้เรื่อง ตั้งแต่ต้นเสียแล้ว อย่างนี้จะแก้ไขปัญหาสังคมก็เท่ากับเป็น การเพิ่มปัญหาให้ ชาวบ้านสับสน เพราะไม่เข้าใจ และรู้สึกว่า ผู้ใหญ่ไม่เคารพในวัฒนธรรม ท้องถิ่นของเขา ไม่สร้างสรรค์แล้วตั้งแต่ต้น แทน ที่จะยอมรับกลับไปตำหนิสื่อที่มาวิจารณ์ตนว่า “ไม่สร้างสรรค์เสียอีก”

พระพุทธเจ้าทรงเป็นศาสดาที่เห็นแจ้งในปัญหานี้ จึงไม่ทรงโปรดให้ใช้ภาษาของผู้ดีในการ อธิบายให้ประชาชน แต่ให้คำสอน ของท่านอยู่ในรูปของภาษาท้องถิ่นเพื่อให้ชาวบ้านได้เข้าใจ

อย่างนี้สิถึงจะเรียกว่า สร้างสรรค์ที่แท้จริง!!

เมตฺตานนฺโท ภิกฺขุ

www.mettanando.com