ความเชื่อเรื่องนาฬิกา ในมุมมองของคนขาย

คำว่า "วัตถุมงคล" ไม่มีในหลักพุทธศาสนา มีแต่คำว่า "มงคล" แปลว่า สิ่งที่ทำให้โชคดี ตามหลักพุทธศาสนาหมายถึงธรรม ที่นำมาซึ่งความสุข และความเจริญ

ในพระไตรปิฎก มีกล่าวถึงมงคลอยู่เพียงแห่งเดียว คือ มงคลสูตร เรียก ให้เต็มว่า "อุดมมงคล" หรือ "มงคลอันสูงสุด" มีทั้งหมด ๓๘ ประการ

วัตถุทุกชนิดที่เราสมมติกันว่าเป็น "วัตถุมงคล" มีความหมายครอบจักรวาล ไม่เฉพาะพระเครื่อง และเครื่องรางของขลังเท่านั้น ขณะเดียวกันวัตถุชนิด หนึ่งอาจเป็นได้ทั้งวัตถุมงคลและวัตถุอัปมงคล

ทั้งนี้ หลวงพ่อพุธ ฐานิโย วัดป่าสาละวัน จ.นครราชสีมา ได้อธิบายเรื่องวัตถุมงคลให้ฟังว่า

"ความเป็นจริงของสิ่งที่เป็นมงคลหรือน้ำมนต์ ของขลังศักดิ์สิทธิ์อะไรต่างๆ สิ่งเหล่านี้มันจะ ขลัง ศักดิ์สิทธิ์อยู่ได้ชั่วระยะเวลาที่เรามีความเชื่อมั่น ถ้าผู้ใช้ขาดความเชื่อมั่น มงคลเหล่านั้นก็ไม่มี ความหมายอะไร และถึงแม้ว่าจะเป็นสิ่งที่ขลังและศักดิ์สิทธิ์ช่วยได้ มันก็เป็นบางครั้งบางคราว ไม่แน่นอน เพราะฉะนั้นพระพุทธเจ้าจึงทรงสอนว่าปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ละชั่ว ประพฤติดี ทำจิต ให้บริสุทธิ์ สะอาด นี่เป็นมงคลอมตะไม่มีการเปลี่ยนแปลง"

สำหรับความเชื่อเรื่องความเป็นสิริมงคลของนาฬิกานั้น ดร.สร้อยเพชร เรศานนท์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท บาชโทลด์ จำกัด ผู้แทนจำหน่ายนาฬิกาจากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และ ส่งออกเครื่องประดับอัญมณี ผู้คร่ำหวอดอยู่ในวงการนาฬิกา ระดับสูงมานานกว่า ๒๐ ปี บอกว่า

ในโลกแห่งการประกอบธุรกิจและการดำเนินชีวิตประจำวัน ชีวิตมีความจำเป็นต้องผูกไว้กับกาลเวลาทุกนาทีและชั่วโมง อย่างแยกกันไม่ออก แต่ถ้าเป็นวันหยุดที่วางทุกสิ่งไว้เบื้องหลัง เพื่อไปปฏิบัติธรรมก็สามารถแยก และวางเวลาลงได้ เพราะจะดูเพียงพระอาทิตย์พระจันทร์ที่ขึ้นและลงเท่านั้น

ด้วยความเคยชินจะใส่นาฬิกาที่ข้อมือขวา แทนที่จะเป็นข้อมือซ้าย เพราะเพื่อนที่รักกันมากในสมัยเรียน ชั้นมัธยมด้วยกัน เคยบอกว่าถ้าเรา รักกันต้องผูกนาฬิกาที่ข้อมือขวา เป็นเรื่องของเด็กๆ ที่ตลกมากยังจำไม่ ได้ เลยว่าเพื่อนคนที่เริ่มความคิดนี้ชื่ออะไร แต่ก็ยังคงใส่นาฬิกาที่ข้อมือ ขวามาตลอด เพื่อนึกถึงความรักของเพื่อน โดยไม่คิดจะเปลี่ยน ส่วนข้อ มือด้านซ้ายก็ไม่เคยขาดที่จะสวมกำไลหรือสร้อยข้อมือเลย ส่วนตัวคิดว่า เลข ๗ เป็น เลขนำโชคประจำตัว

ดร.สร้อยเพชร บอกด้วยว่า ถ้าเป็นนาฬิการุ่นสะสม ถ้าไม่ชิงสะสมหมายเลข ๑ ก็จะจองหมายเลข ๗ หรือ ต้องมีเลขที่เกี่ยวกับเลข ๗ เท่านั้น เช่น นาฬิกาโฆรุ่ม รุ่นเหรียญทองคำที่ใส่ ค.ศ.ที่ผลิตของเหรียญ คือปี ๑๘๗๗ ซึ่งมีอายุกว่าหนึ่งร้อยปี นาฬิกาข้อมือส่วนใหญ่ที่ชอบใส่จะฝังเพชร ไม่ใช่ ว่าเพื่อความ สวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ใส่เพชรแล้วช่วยให้เกิดกำลังใจ เป็นพลังแห่งแสงสว่าง แข็งแกร่งดังเพชร

"ด้วยความที่อยู่ในวงการนาฬิกาซึ่งจะต้องมีส่วนในการให้แนวคิดสำหรับการออกแบบ จึงต้องผสาน แนว ความเชื่อและวัฒนธรรมลงไปบนหน้าปัดของนาฬิกาให้ถูกใจนักสะสมด้วย เช่น นาฬิกาโฆรุ่ม รุ่นบับเบิ้ล โซดิแอค นาฬิกาหน้าปัดรูปจักรราศี ที่เชื่อว่าราศีที่มาล้อมเป็นรูปวงกลมจะทำให้เป็นสง่า เสริมดวงชะตาแก่ผู้สวมใส่ หรือ รุ่นแพงสุดหรูก็คือหงส์ร่อนมังกรรำ ตามตำราความเชื่อของจีน โบราณ" ดร.สร้อยเพชร กล่าว

ด้าน อ.ราม วัชรประดิษฐ์ อาจารย์สาขาวิชาประวัติ ศาสตร์ คณะสังคม ศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร จ.พิษณุโลก กล่าวว่า สมัยโบราณสังคมไทย ให้ความสำคัญกับการกำหนดเวลา จนเครื่องมือบอกเวลาเข้ามาเป็น ส่วนหนึ่งของชีวิต จากเสียงตีฆ้องบอกโมงยาม เวลากลางวันที่ดัง "โหม่ง-โหม่ง" มาสู่การเรียกว่า "โมง" และ "ชั่วโมง" ในเวลาต่อมา และจากเสียง ตีกลองยามพลบค่ำที่ดัง "ตุ่ม ตุ่ม" กลายเป็นคำว่า "ทุ่ม" ก่อนจะมีนาฬิกา กำหนดเวลาเป็นมาตรฐานใน แต่ละช่วงชัดเจน

อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการให้ความสำคัญของวัตถุตามประโยชน์แห่งการ ใช้สอย ก่อนที่ความสำคัญเชิงสัญลักษณ์

อันเป็น "นัย" ที่ผูกพันกับคติความเชื่อตลอดจนวิถีชีวิตของมนุษย์ทางใดทางหนึ่ง เมื่อผูกพันมากเข้า ก็จะได้รับการนับ เนื่องให้เป็นสิ่งยึดเหนี่ยว และเชื่อว่าอาจกำหนดโชคชะตาหรือเส้นทางการดำเนิน ชีวิต โดยเฉพาะชีวิตในอนาคตที่ยังมอง ไม่เห็นความรู้สึกพึ่งพาทางจิตวิญญาณ เปรียบประดุจเข็ม ทิศที่ชี้นำผู้คนให้ดำเนินไป โดยมีจุดหมายปลายทางหรือมีช่วง เวลาที่แน่ชัด

"การให้ความสำคัญกับวัตถุในลักษณะดังกล่าว ก่อให้เกิดความเชื่อและความศรัทธาในวัตถุธาตุ ทั้งที่เกิดขึ้นเอง โดยธรรมชาติหรือเกิดจากฝีมือมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นหินสี หยก

แก้วผลึก เครื่องรางของขลัง หรือแม้แต่สิ่งกำหนดเวลาในชีวิตมนุษย์ เช่น นาฬิกา ล้วนแล้วแต่เข้ามาผูกพันอยู่คู่กับ สังคมตั้งแต่อดีตสู่ปัจจุบัน และสืบทอดไปยังอนาคต" อ.ราม กล่าว

เรื่องและภาพ ไตรเทพ ไกรงู