สัมมาคารวะ เป็นคำสอนที่คนโบราณสอนให้คนมีความเคารพซึ่งกันและกัน เพราะความมีสัมมาคารวะย่อมเป็นการให้เกียรติแก่ผู้อื่น และทำให้ได้รับความนิยมชมชื่น

สัมมาคารวะ เป็นการเตือนให้ดูบุคคล โอกาส เวลา อายุ องค์ประกอบอื่นๆ ว่าสิ่งใดควรหรือไม่ควร เป็นวิจารณญาณที่พึงหัดและพึงปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ

สัมมาคารวะ เป็นการสอนให้ผู้น้อยพึงแสดงออกต่อผู้ใหญ่ ทั้งทางกาย วาจา ใจ อันผู้น้อยจะได้รับความนิยมชมชื่นจากผู้หลักผู้ใหญ่ เป็นการนำพาผู้น้อยไปสู่ความเจริญ

สัมมาคารวะ มีผลคือไม่ก่อให้เกิดการวิวาทบาดหมาง ตำหนิติเตียนจากคนรอบด้าน ผู้ที่มีสัมมาคารวะย่อมเป็นผู้มีเสน่ห์ในตัว

สัมมาคารวะ เป็นวิชาทูตที่ต้องฝึกหัด โดยมีพื้นฐานจากการสวดมนต์ไหว้พระในศาสนาของตน ผู้ใดที่ฝึกหัดบุตรธิดาให้ไหว้พระสวดมนต์ โดยยึดธรรมเนียม ทำนอง อย่างมั่นคง นั่นเป็นการวางรากฐานแห่งสัมมาคารวะให้บุตรธิดา ถ้าบุตรธิดายึดมั่นแล้ว ไปสู่แห่งหนตำบลใด พบปะกับบุคคลผู้ใด ย่อมได้รับความรักความเมตตาเสมอ

สัมมาคารวะ เมื่อผู้ใดกระทำเป็นนิจจนติดเป็นอุปนิสัย ไม่มีอะไรที่ปรารถนาแล้วไม่ได้ ขอให้เชื่อเถิดว่า..."คนไหว้ได้ทั้งหมด คนไม่ไหว้อดทั้งชาติ"

ที่พูดมาทั้งหมดซึ่งยังไม่หมดความหมายของคำว่า "สัมมาคารวะ" ก็เพราะเหตุว่า ในระยะเวลาปีเศษๆ ที่ผ่านมานี้ รู้สึกว่าคนเรากำลัง ขาดสัมมาคารวะอย่างแรง โดยไม่รู้ตัว ทั้งยังถลำลึกจนอาจเป็นภัยที่ร้ายแรง คลาดจากผลประโยชน์อันจะพึงมีพึงได้

แล้วอะไรเล่าที่กล่าวว่า ขาดสัมมาคารวะ

เมื่อกลางปีที่ผ่านมา มีนักศึกษาหญิงคนหนึ่งกำลังคิดจะผูกคอตายใต้ต้นไม้ภายในวัดสุทัศนฯ ก็คือวัดที่อาตมาจำพรรษาอยู่นี้ พอดีพระรูปหนึ่งไปพบเข้า จึงแนะนำให้มาพบอาตมา เมื่อถามแล้วได้ความว่า เธอไม่มีค่าใช้จ่ายประจำภาคการศึกษา (ค่าเทอม) พ่อแม่ยากจน อยู่ต่างจังหวัด ถ้าไม่จ่ายเงินก็ไม่มีสิทธิสอบ เงินที่ต้องจ่ายจำนวนเจ็ดพันบาท อาตมาได้ขอหมายเลขโทรศัพท์มือถือของเธอ แล้วสอบถามไปยังสถาบันที่เธอเรียน ก็ได้รับทราบว่า เป็นจริง จึงโทรศัพท์ไปหาเธอผู้นี้ แต่ทันทีที่สัญญาณโทรศัพท์ติด เสียงสัญญาณเป็นเพลงนักร้องชื่อดังคนหนึ่ง ความรู้สึกสงสารพลันดับวูบลงทันที เพราะนี่เป็นการ ไม่มีสัมมาคารวะที่ร้ายแรง แต่ก็ได้ช่วยเหลือไปตามที่ตั้งใจไว้

เดี๋ยวนี้ชักจะเปิดกันใหญ่ เด็กเล็ก เด็กหนุ่มสาวใช้สัญญาณเพลงแทนสัญญาณรับสากล ยามผู้ใหญ่โทรศัพท์ไป ย่อมไม่ได้รับความนิยมเพราะขาดสัมมาคารวะ ผู้ใหญ่บางคนถึงกับคำรามว่า...กูไม่ได้โทรมาขอเพลง โทรมาใช้งานมึง...แล้วอะไรจะเกิดขึ้น ?

ผู้ใหญ่บางคนก็ดันเอากับเด็กด้วย เดี๋ยวนี้ไม่เว้นกระทั่งพระเณรบางรูปทะลึ่งไปกับเขาด้วย ถ้าเป็นคนเรียกว่า "ไม่ดูสารรูป" ถ้าเป็นพระเรียกว่า "ขาดสมณสารูป"

พูดง่ายๆ ก็คือ...ทุเรศ

พระราชวิจิตรปฏิภาณ (เจ้าคุณพิพิธฯ)