พระสงฆ์ส่วนใหญ่ของไทย ยังไม่ค่อยมีบทบาทโดยตรงกับเหตุการณ์สึนามิที่ผ่านมาโดยปัจจัยหลายประการ ประการหนึ่งจุดที่ได้รับผลกระทบจำกัดเฉพาะชายฝั่งทะเลอันดามันในจังหวัดภาคใต้เพียง ๒-๓ จังหวัด

ไม่ใช่ว่าจะไม่มีพระสงฆ์ลงไปเยี่ยมเยียนเสียทีเดียว ก็มีหลวงพ่อจากอีสานนำข้าวเหนียวกับหมูย่างไปแจกผู้ประสบภัยในอาทิตย์แรกหลังจากเหตุการณ์ จากนั้นก็มีกลุ่มพระเสขิยธรรมทั้งภิกษุและภิกษุณีลงไปอยู่กับชาวบ้าน ไปรับบาตรและไปนำสวดมนต์

แต่พระสงฆ์กระแสหลัก โดยเฉพาะพระผู้ใหญ่ยังไม่ได้ข่าวเลย

ศรีลังกา เป็นเกาะเล็กๆ บริเวณชายฝั่งรอบเกาะได้รับผลกระทบจากภัยสึนามิทั้งหมด ในตำบลเล็กๆ ชื่อ เปเรลิยา รถไฟพลิกคว่ำทั้งขบวนคนตายเฉพาะจุดนั้นกว่า ๒,๐๐๐ คน คนที่อยู่ใกล้เหตุการณ์ที่สุดเป็นพระสงฆ์ ที่รวบรวมกำลังชาวบ้านยกศพ ทั้งหญิง ทั้งชาย ทั้งเด็กและผู้ใหญ่

งานเฉพาะหน้าเป็นงานของพระสงฆ์ทั้งภิกษุและภิกษุณีแทบทั้งหมด กว่าหน่วยงานของรัฐบาลจะเข้าไปก็ร่วม ๒ สัปดาห์ ตรงนี้เองที่พลังศรัทธาชาวบ้านที่มีต่อเจ้ากู กลับคืนมาอีกครั้ง

พระภิกษุหนุ่มๆ เหลือแต่เพียงสบง ต้องว่ายน้ำ ลุยโคลน ทั้งหุงข้าว ต้มแกง กำกับสั่งการชาวบ้านเพื่อเผชิญกับภัยพิบัติครั้งนี้ เป็นสัปเหร่อนั้นเป็นงานพื้นฐานทีเดียว หลวงพี่บางรูปบอกว่า ไม่มีอะไรที่ยังไม่ได้ทำ

ในภาวะวิกฤติ ชาวศรีลังกาทั้งหญิงและชายได้แต่ยืนดู ต่อเมื่อมีหลวงพ่อหลวงพี่ออกมากำกับสั่งการ งานสังคมสงเคราะห์ขึ้นพื้นฐานจึงเริ่มต้น

พระต้องช่วย ชาวบ้านตัดสินใจในการจัดการกับศพ โดยวิธีการฝังรวมโดยใช้รถแบ็คโฮขุดหลุมขนาดใหญ่ ฝังศพจำนวนหลายร้อยหลายพัน แล้วกลบทับ ทุกอย่างเร่งรีบ และต้องให้ทันการณ์ ก่อนที่จะเกิดภัยพิบัติซ้ำสองเพราะโรคระบาด

พระภิกษุและภิกษุณีทำงานโดยไม่เกี่ยงงอน แม้วัดอยู่ห่างไกลก็เดินทางเข้าไปช่วยพระสงฆ์ในท้องที่ วัดมักอยู่ในที่สูงและห่างทะเล ชาวบ้านจึงได้ใช้วัดและโรงเรียนเป็นศูนย์อพยพชั่วคราวไปโดยปริยาย

ภาพลักษณ์ของพระสงฆ์ดีขึ้นอย่างเห็นทันตาจากเหตุการณ์สึนามิ พระสงฆ์เป็นพลังเยียวยาความแตกแยกในเรื่องวรรณะ สีผิว และศาสนาอย่างชะงัด

ถ้าชาวกูเมืองไทยจะเข้ามามีบทบาทในการสมานฉันท์ในปัญหาภาคใต้ ก็น่าจะไม่เลวทีเดียว นิมนต์พระคุณเจ้าด้วยเถิด

ธัมมนันทาภิกษุณี