มงคลคือสัญลักษณ์ของความเจริญ ความสำเร็จและความสุขที่จะมาถึงในอนาคตเป็นหลักธรรมสำคัญในการพัฒนา ทั้งในระดับของชีวิตส่วนบุคคลและต่อสังคมในระดับต่างๆ

มงคลในพระพุทธศาสนานั้นแตกต่างจากมงคลในความเชื่อถือเรื่องโชคลางและของขลัง คือเป็นสิ่งที่มิใช่เกิดจากอำนาจเหนือมนุษย์ แต่เป็นสัญลักษณ์ที่เกิดขึ้นจากความประพฤติและการกระทำของมนุษย์ด้วยกันเอง

ในอีกระดับหนึ่ง มงคลสูตรนั้นเป็นสิ่งที่ตั้งอยู่บนความเชื่อว่ามนุษย์มีสิทธิในการลิขิตชีวิตของตนเอง และเป็นรากฐานสำคัญของระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตย ซึ่งเชื่อว่ามนุษย์แต่ละคนมีสิทธิและเสรีภาพในการเลือกชะตากรรมของตนเอง มิใช่ต้องให้ผู้อื่นเป็นคนกำหนดให้ แต่ทั้งหมดต้องเป็นไปอย่างมีกติกา มิใช่มีคนอื่นชี้นำว่าควรไปลงคะแนนให้ใคร นั่นคือต้องเป็นตัวของตัวเอง มีความคิดเห็นที่เป็นของตัวเอง และควรมีความภูมิใจที่ตนเองมีศักดิ์ศรีแห่งความเป็นคนในฐานะที่เกิดเป็นคนไทยคนหนึ่ง สามารถยืนขึ้นด้วยความสง่างามด้วยความเป็นคนของเราเอง

มงคลสูตรยังช่วยในการวิเคราะห์ต่อไปอีกว่า เราควรจะเลือกใครดีขึ้นมาทำหน้าที่บริหารประเทศแทนตัวเรา เป็นต้นว่าคนคนนั้นมีการศึกษาเพียงใด? มีประวัติอาชญากรรมหรือไม่? มีความประพฤติเสื่อมเสียหรือไม่? มัวเมาการพนันและอบายมุขหรือไม่? ไม่ใช่ว่ามีหัวคะแนนมาเสนออะไรตอบแทนกับเราบ้าง หรือท่านกำนันบอกให้เลือกคนคนนี้ หากลงคะแนนไปเพราะด้วยเหตุผลประการหลังนี้ก็ถือว่าเป็นอัปมงคล

ใครเหมาะสมหรือไม่ที่จะมาทำหน้าที่บริหารประเทศนั้น มิใช่เป็นเรื่องเล่นๆ แต่เป็นเรื่องสำคัญที่จะเปลี่ยนชะตากรรมของคนจำนวนมากได้ ใครที่จะได้รับเลือกตั้งขึ้นมานั้นไม่ใช่เป็นเรื่องของบุญเก่าหรือวาสนาที่สร้างจากชาติปางก่อน แต่เป็นเรื่องกรรมปัจจุบันของคนไทยทั้งชาติที่สามารถใช้สิทธิของตนเองอย่างสง่างามหรือไม่

เนื่องจากระบอบประชาธิปไตยนี้เกิดขึ้นได้มิใช่จากสวรรค์บันดาล แต่เป็นเพราะบรรพบุรุษของชาติจำนวนมากต่อสู้เพื่ออนาคตของคนทั้งชาติ ในระบอบการปกครองนี้จึงวางอยู่บนรากฐานของการอาสาสมัคร มิใช่เป็นการค้ากำไรหรือการกอบโกยแสวงหาผลประโยชน์สุขใส่ตน จากอำนาจทางการเมืองที่ประชาชนไว้วางใจมอบหมายให้ทำงานแทน

หากได้คนไม่ดีขึ้นมาทำหน้าที่บริหารประเทศแล้วไซร้ คนที่ไม่ดีนั้นก็เท่ากับเป็นอัปมงคล คือนำความซวยมาสู่บ้านเมือง และแก่โลกนี้ในที่สุด ด้วยเหตุนี้การบูชาคนที่ควรบูชาเป็นธรรมะพื้นฐานระบอบประชาธิปไตย

พระเมตฺตานนฺโท ภิกฺขุ