วัดฝั่งหมิ่น ตั้งอยู่ในหมู่บ้านฝั่งหมิ่น ฝั่งแม่น้ำริมกก ด้านทิศตะวันออกของเทศบาลเมืองเชียงราย ห่างจากสะพานข้ามแม่น้ำกก ๑ กิโลเมตร

วัดฝั่งหมิ่นเป็นวัดที่ไม่ปรากฏชื่อของผู้สร้างเป็นที่เด่นชัด แต่จากการตรวจสอบซากวัตถุที่มีอยู่เดิม และจากการสันนิษฐานของซากเศษอิฐ ชิ้นส่วนบางรายการของพระพุทธรูปหิน วัสดุที่ค้นพบในบริเวณวัด รวมทั้งตำนานที่มีอยู่บางส่วน คำเล่าขานของผู้เฒ่าผู้แก่ทำให้สันนิษฐานว่าเป็นวัดที่มีมาช้านาน เนื่องจากวัดนี้ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำกก ทางเดินของน้ำได้ไหลเปลี่ยนทิศทาง เซาะตลิ่งจนถึงบริเวณวัด ทำให้วัดล่มสลายลง แต่เป็นที่อัศจรรย์ยิ่งนักที่กระแสน้ำไม่ได้พัดพาเอาเศษอิฐและวัสดุของใช้ภายในวัดแต่เดิมให้ไหลตามแม่น้ำ

ต่อมาทางน้ำได้ไหลเปลี่ยนทิศทางอีกครั้ง ทำให้บริเวณวัดเดิมเกิดมูลดินทรายโผล่พ้นเป็นเกาะขึ้นมาก กลายเป็นวัดร้าง ปรากฏให้เห็นเฉพาะฐานพระวิหาร เศษวัสดุดั้งเดิมของวัดเช่น อิฐ ไม้ ซากพระพุทธรูปหินมากมาย ชาวบ้านจึงช่วยกันขุดค้นตกแต่งฐานพระวิหาร แล้วทำการบูรณะปฏิสังขรณ์ สร้างเป็นวัดขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง เมื่อประมาณกว่า ๒๐๐ ปี

ในช่วงที่วัดตั้งอยู่บริเวณฝั่งน้ำก่อนที่น้ำจะเซาะตลิ่งและวัดล่มสลายนั้น บริเวณหน้าวัดเป็นวังวนขนาดใหญ่ เป็นที่จอดเรือค้าขายของชาวจีนและชาวลาวจากล้านช้าง ที่ล่องเรือตามลำน้ำกกมาค้าขายกับชาวเชียงรายบ่อยครั้ง และได้มีชาวจีนคณะหนึ่งนำเรือยาวประมาณ ๑๕ เมตร บรรทุกสินค้า รวมทั้งเครื่องราชบรรณาการจะมาถวายพ่อขุนเม็งราย เรือเกิดล่มจมลง ณ บริเวณวัด คาดว่าซากเรือพร้อมสินค้า รวมทั้งเครื่องราชบรรณาการที่มีค่ามหาศาลถูกฝังอยู่ ณ บริเวณวัดในปัจจุบัน โดยไม่ทราบว่าเป็นจุดใด และยังไม่มีผู้ใดขุดค้นขึ้นมาได้ตราบจนทุกวันนี้

ชาวบ้านที่ช่วยกันบูรณะปฏิสังขรณ์ได้เล่าขานต่อกันมา โดยเรียกวัดที่บูรณะแล้วว่า วัดฝั่งหมิ่น ปัจจุบันมีผู้มีจิตศรัทธาเลื่อมใสช่วยกันสร้างถาวรวัตถุเพื่อพระพุทธศาสนาสืบต่อมา จนได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ ๗ มกราคม ๒๕๑๒ โดยมี พระครูขันติพลาธร (พระบุญยวง ขนติพโล) เป็นเจ้าอาวาสในปัจจุบัน

ความหมายของชื่อวัดฝั่งหมิ่นนั้น คำว่า ฝั่ง คือแผ่นดินที่อยู่ติดขอบ ริมสุด หรือติดต่อกัน เช่น ฝั่งน้ำ ฝั่งขวา ส่วนคำว่า หมิ่น คือ ๑.สิ่งที่เกิดขึ้นจากการเผาไหม้ มีสีดำเหมือนเขม่า ๒.เป็นลักษณะหรืออาคารที่เกือบหลุด หรือหล่นไป เช่น หมิ่นเหม่ ๓.เป็นภาษาท้องถิ่นของภาคเหนือ หมายถึง ใกล้ ชิด ติด ขอบ เกือบจะหล่น เกือบจะหลุด หรือเกือบจะร่วงไป รวมทั้งเรียก "เขม่า" ว่า "หมิ่น"

สรุปคำว่า ฝั่งหมิ่น หมายถึง แผ่นดินที่เกือบจะหลุด หรือจะพังลง วัดฝั่งหมิ่นจึงหมายถึง วัดที่ตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำ ที่ใกล้ชิดติดแม่น้ำและเกือบจะพังลง

หากใครได้มาวัดฝั่งหมิ่นแล้ว อย่าลืมสักการะ พระพุทธรูปหินหยกขาว (พระพุทธศรีบุศยรัตน์ ประพัฒน์ขันติพลาธรไพโรจน์) พระพุทธรูปหินหยกดำ (พระพุทธนิลรัตน์สิริพัฒน์ขันติธรรมไพศาล) และพระพุทธรูปทองสัมฤทธิ์ (พระเชียงแสนสำเภาทรงเครื่องจักรพรรดิ) ซึ่งมีการวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ ๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๑ โดย พล.ร.อ.ประพัฒน์ และคุณหญิงศรีศิริ กฤษณจันทร์ พร้อมคณะนายทหารเรือ

สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมในหอพระหยกนี้ ได้รับอิทธิพลจากล้านนาเป็นส่วนมาก โดยนำรูปแบบมาจากในสมัยพุทธศตวรรษที่ ๑๙ ถึงพุทธศตวรรษที่ ๒๓ เป็นยุคทองของล้านนา ดังนั้น ลายศิลปกรรมจึงแสดงถึงความสงบ ความอุดมสมบูรณ์ของจิตใจและชีวิตความเป็นอยู่ของคนสมัยนั้น

บางส่วนของหอพระหยกนี้ ได้รับอิทธิพลจากศิลปะร่วมสมัย ผสมกับศิลปะล้านนา เช่น ช่อฟ้า ปั้นลม หน้าบัน และคันทวย จะสังเกตได้จากตัวปั้นลม ซึ่งเป็นพญานาคที่ดูสมบูรณ์กว่ายุคโบราณ เพราะต้องการที่จะสอดแทรกแนวความคิดของช่างในยุคนี้

ส่วนศิลปะล้านนาแบบโบราณนั้น อยู่ที่ตัวหอพระหยก เช่น องค์พระพุทธรูป งานจิตรกรรมบนฝาผนัง เสาหอพระหยก งานปูนปั้นซุ้มประตูและแท่นแก้ว จะดูได้จากองค์พระพุทธรูปสิงห์สามทรงเครื่อง ที่มีลักษณะงดงามเป็นพิเศษในยุคทองของล้านนา งานปูนปั้นที่หอพระหยกจะเป็นลายแบบโบราณทั้งหมด แต่ใช้ปูนซีเมนต์เข้ามาช่วยเสริมแทนเทคนิคปูนปั้นแบบโบราณ ช่วยให้ทำงานได้ง่ายขึ้น งานจิตรกรรมฝาผนังในหอพระหยกบางส่วน เช่น รูปอดีตพระพุทธเจ้า เทพชุมนุม ลายหม้อดอก และลายคำภาพต้นศรีมหาโพธิ์ ที่ผนังปูนหลังองค์พระทั้ง ๓ โดยได้แบบมาจากวิหารน้ำแต้ม วัดลำปางหลวง และวัดป่ายางครก สีที่ใช้ยังคงให้ความเป็นล้านนาแบบโบราณอยู่ ซึ่งใช้สีทองและสีแดงเป็นหลัก ทำให้เกิดแรง พลังศรัทธาต่อพุทธศาสนา

ผู้สนใจติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ วัดฝั่งหมิ่น เลขที่ ๓๐ หมู่ ๖ ต.ริมกก อ.เมือง จ.เชียงราย ๕๗๑๐๐ โทร.๐-๕๓๗๑-๑๙๒๒, ๐-๐๕๗๕-๐๙๔๘, ๐-๕๓๗๕-๐๐๘๒

0 เรื่องและภาพ ไตรเทพ สุทธิคุณ 0