"อาตมายังกลัวตายอยู่ เพราะยังไม่หมดกิเลส ยังไม่บรรลุธรรม จริงๆ แล้วความตาย ไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัว เหตุที่คนกลัวตาย เพราะกลัวว่า จะจากจากทรัพย์สมบัติ จะจากคนอันเป็นที่รัก รวมทั้งชื่อเสียง ที่มีอยู่ หากคนเราไม่ยึดติดกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ความกลัวตายก็ไม่เกิดขึ้น

ตอนนี้ร่างกายก็ชราไปตามอายุที่มากขึ้น ไม่รู้จะอยู่ได้นานเพียงใด คงขึ้นอยู่กับพญามัจจุราชจะรับกลับไป อาตมาคิดว่าการที่คนเราจะอายุยืนได้นั้น ต้องมีใจเมตตา ทำจิตให้สบาย ไม่คิดร้ายต่อใคร ไม่ยึดติดกับลาภยศสรรเสริญ รู้จักเป็นผู้ให้ แบบนี้อายุก็ยืนได้"

นี่คือข้อคิดเกี่ยวกับความตายของ พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจนมหาเถร ป.ธ.๕) อดีตเจ้าคณะภาค ๑๕ และอดีตเจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาส ซึ่งมรณภาพอย่างสงบ เมื่อวันเสาร์ ที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๘ เวลา ๐๗.๐๐ น.

สำหรับพิธีทางศาสนา พระครูปลัดอาทิตย์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาส บอกว่า
ทางสำนักพระราชวังได้พระราชทานน้ำอาบศพ เมื่อวันจันทร์ที่ ๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๘ เวลา ๑๗.๐๐ น. พร้อมอยู่ในพระบรมราชูปถัมภ์ ๗ วัน จากนั้นทางคณะศิษยานุศิษย์จะร่วมกันทำพิธีสวดพระอภิธรรมต่อไปประมาณ ๑๐๐ วัน ส่วนจะมีพระราชทานเพลิงศพ หรือเก็บศพเอาไว้นั้น คงต้องมีการประชุมร่วมกับศิษยานุศิษย์อีกครั้ง

ข่าวการมรณภาพของพระพุทธวรญาณ ถือว่าเป็นการสูญเสียอันใหญ่หลวงของวงการพระนักเทศน์ โดยเฉพาะวัดประยุรวงศาวาส ซึ่งเป็นสำนักฝึกพระนักเทศน์แห่งรัตนโกสินทร์มาตลอดระยะเวลา ๑๗๘ ปี ของการสร้างวัด โดยสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยุรวงส์ ในสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓

พระนักเทศน์ของสำนักวัดประยุรที่มีชื่อเสียงในอดีต เช่น ในสมัยรัชกาลที่ ๓ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (จี่) สมัยรัชกาลที่ ๕ พระอาจารย์กว้าง สมัยรัชกาลที่ ๖ และรัชกาลที่ ๗ พระปิฎกโกศล (พระมหาพร) พระธรรมไตรโลกาจารย์ (อยู่) พระธรรมณพิลาส (เพิ่ม) พระมหาทัพ และ พระครูพิศาลธรรมโกศล (สุพจน์) หรือ "หลวงตา-แพรยื้อไม้"

ในขณะเดียวกันกว่า ๔๘ ปี วัดแห่งนี้ภายใต้การบริหารและการปกครองของพระพุทธวรญาณ เจ้าอาวาส ตั้งแต่ครั้งดำรงสมณศักดิ์ ที่พระธรรมภาณโกศล ท่านเป็นผู้สืบทอดตำนานสำนักสร้างพระเทศน์ เป็นพระนักเทศน์มหาชนโดยแท้ เพราะได้สร้างเสริมและสร้างสรรค์เกียรติประวัติอันสูงส่ง สง่างามของสำนักทุกๆ ด้าน

พระนักเทศน์ที่มีชื่อเสียงของวัดประยุรในปัจจุบันประกอบด้วย พระเทพโสภณ (ดร.ประยูร ธมฺมจิตฺโต) พระโสภณธรรมวาที (บุญมา อาคมปุญฺโญ) พระราชธรรมวาที (ชัยวัฒน์ ธมฺวฒฺฑโณ) พระครูอุดมธรรมวาที (สำราญ อคฺควโร) ดร.พระวิสุทธิภัทรธาดา (มหาประสิทธิ์ พรหมรังสี) พระครูวินัยธรวัลลพ โกวิโล พระครูวินัยธรวิเชียร วชิรธมฺโม พระครูพิพิธธรรมภาณ (สมมิตร อาจารสิริ) และ พระครูปลัดอาทิตย์อตฺถเวที

เมื่อครั้งที่ยังมีชีวิตอยู่นั้น พระพุทธวรญาณ ยังจรรโลงคงเอกลักษณ์ของสำนักไว้ได้อย่างชื่นชม ทั้งนี้ก็ด้วยอาศัยที่พระเดชพระคุณ เป็นพระนักเสก พระนักสอน เสกให้คนเด่น สอน ให้คนดี จนมีญาติโยมนำไปกล่าวขวัญอยู่เสมอว่า

"พระพุทธวรญาณเป็นยอดนักเทศน์ วิเศษพระนักพูด พิสุทธิ์พระนักปฏิบัติ เป็นสังฆรัตน์แห่งคณะสงฆ์ เพราะทำนองท่วงทีลีลาการแสดงธรรมที่ไพเราะสละสลวยกินใจ ได้สัมผัส ที่สำคัญเป็นไปในลักษณะ โลกไม่ช้ำ ธรรมไม่เสีย บัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น ไม่พูดให้ใครช้ำ ไม่ทำให้ระคายเคือง ไม่ปั้นเรื่องให้ใครระแวง ไม่แสดงเกินบทบาท ไม่ขาดเมตตาธรรม"

และคำสั่งลาสุดท้ายถึงศิษยานุศิษย์ทุกท่านของพระพุทธวรญาณ คือ "วันข้างหน้าถึงเราจะสิ้นใจไป แต่คณะสงฆ์ไทยจะไม่สิ้นพระนักเทศน์"

แม้ว่าพระพุทธวรญาณได้ลาสังขารจากโลกนี้ไปแล้ว แต่ภาพแห่งความเมตตา ความน่าเคารพเลื่อมใส ตลอดจนหลักธรรมคำสั่งสอนของท่าน ยังคงก้องอยู่ในจิตใจของเหล่าศิษยานุศิษย์ รวมทั้งผู้ที่เคารพพระเดชพระคุณท่านไม่เสื่อมคลาย

0 ชาติภูมิพระพุทธวรญาณ 0 พระพุทธวรญาณ อายุ ๙๔ ปี พรรษา ๗๑ ชื่อ เดิม มงคล ศิริกานนท์ (หลวงตาทรัพย์ “ทรัพย์ เล็กสุวรรณ” เป็นผู้ตั้งชื่อให้) เกิดวันพุธที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๔๕๔ ณ บ้านเลขที่ ๒๗ หมู่ ๔ ต.บางแคเหนือ (ปัจจุบันคือ ต.แควอ้อม) อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม บิดาชื่อ นายอิ่ม ศิริกานนท์ มารดาชื่อ นางกลับ ศิริกานนท์ พ.ศ. ๒๔๙๖ จบการศึกษาชั้นประถมปีที่ ๔ ก็ย้ายไปเป็นศิษย์วัดบางเกาะเทพศักดิ์ อ.อัมพวา โดยอาศัยอยู่กับหลวงตาทรัพย์ พร้อมศึกษาภาษาขอม พระปฐมเสมโพธิกถา และทศชาติ วันที่ ๑๐ มิถุนายน ๒๔๗๐ หลวงตาทรัพย์ได้จัดการบรรพชาเป็นสามเณร ขณะนั้นที่วัดบางเกาะเทพศักดิ์ยังไม่มีการเรียนนักธรรมจึงต้องพายเรือไปเรียนที่วัดปากน้ำ อยู่ห่างกันไม่ไกลนักเรียนอยู่ได้ประมาณเดือนเศษ ครูเกิดป่วยหนักต้องปิดโรงเรียน เมื่อไม่มีครูสอนจึงต้องเลิกเรียน เพราะสมัยนั้นการศึกษาเล่าเรียนนักธรรมยังไม่เผยแพร่หลายเหมือนปัจจุบัน พ.ศ. ๒๔๗๑ ได้ย้ายเข้ามาอยู่ที่ คณะ ๗ วัดประยุรวงศาวาส สอบได้นักธรรมตรี และนักธรรมโท พ.ศ. ๒๔๗๓-๒๔๗๔ ได้อุปสมบท ณ วัดประยุรวงศาวาส โดยมีพระธรรมไตรโลกาจารย์ (อยู่ อุตตรภทโท) เจ้าอาวาสในขณะนั้น เป็นพระอุปัชฌาย์ พระธรรมภาณพิลาส (เพิ่ม ปุญญวฑฒโน) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระปิฎกโกศล (พร ธีรภทโท) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ และมีพระสุจริตสุดา พระสนมเอกในรัชกาลที่ ๖ เป็นเจ้าภาพอุปถัมภ์การอุปสมบท พ.ศ. ๒๔๗๗ เป็นเจ้าคณะ ๗ สวดพระปาติโมกข์พร้อมเริ่มแสดงพระธรรมเทศนาทางสถานีวิทยุกระจายเสียง กรมประชาสัมพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๙ เป็นกรรมการตรวจธรรมสนามหลวง ส่วนในช่วงสงครามโลกครั้งที่ ๒ เป็นวิทยากรของสภาพระธรรมกถึกออกไปบรรยายธรรมะอบรมประชาชนจังหวัดกาญจนบุรี ราชบุรี ชุมพร ระนอง สุรินทร์ บุรีรัมย์ ระยอง จันทบุรี ตราด พ.ศ. ๒๕๐๑ เป็นเจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาส เป็นเจ้าสำนักเรียน และพระอุปัชฌาย์ พ.ศ. ๒๕๐๖ เป็นเจ้าคณะตำบลวัดกัลยาณ์ พ.ศ. ๒๕๑๖-๒๕๓๒ เป็นเจ้าคณะภาค ๑๕ ปกครองคณะสงฆ์ในเขต จ.ราชบุรี เพชรบุรี สมุทรสงคราม และประจวบคีรีขันธ์ ตำแหน่งปัจจุบันเป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค ๑๕ ที่ปรึกษาอาจารย์ใหญ่-ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาพุทธศาสนาวันอาทิตย์ สำนักเรียนวัดประยุรวงศาวาส เจ้าคณะปกครองพระภิกษุ-สามเณร คณะ ๘ และกรรมการมูลนิธิหลวงตาแพรเยื่อไม้ พ.ศ. ๒๔๙๖ เป็นพระราชาคณะสามัญที่ “พระธรรมภาณโกศล” พ.ศ. ๒๕๐๕ เลื่อนเป็นชั้นราชที่ "พระปัญญาสุธี” พ.ศ. ๒๕๑๕ เลื่อนเป็นชั้นเทพที่ "พระเทพประสิทธิคุณ” พ.ศ. ๒๕๓๕ เป็นชั้นธรรมที่ “พระธรรมวิสุทธาจารย์” และ พ.ศ. ๒๕๔๐ เลื่อนเป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง ชั้นหิรัญบัฏ ในราชทินนามที่ “พระพุทธวรญาณ ไพศาลวิสุทธินายก ธรรมสาธกร บวรสีลาจารนิวิฐ วิสิฐธรรมาลงกรณ์ บวรสังฆาราม คามวาสี” 0 เรื่องและภาพ ไตรเทพ สุทธิคุณ 0

0 เรื่องและภาพ แล่ม จันท์พิศาโล 0