พระยอดขุนพล เป็นพระพิมพ์หนึ่งของพระเครื่อง ที่พบเห็น ในวงการพระและเป็นที่นิยมมาก การนำคำว่า "ยอดขุลพล" มาเป็นชื่อพระ คงเพราะพุทธลักษณะของพระพิมพ์นี้โดยรวม คือ ประทับนั่งในซุ้มเรือนแก้ว องค์พระเป็นแบบทรงเทริด (สวมหมวกมีลักษณะคล้ายขนนก) สวมกำไล แขนและขา ประทับนั่งบนบัวสองชั้น เมื่อมองภาพรวมแล้ว เปรียบเสมือน ดังขุนพล ที่นั่งอยู่บนบัลลังก์ในปราสาทอันงดงาม จึงน่าจะเป็นเหตุ ให้ชาววงการพระ เรียกพระลักษณะนี้ว่า "พระยอดขุนพล" พระยอดขุนพล เป็นพระ ที่นิยมในวงการพระมานาน ก่อนพระเครื่องชนิดอื่นพอสมควร โดยมากพบจากกรุแทบทุกจังหวัดของไทย แต่ตามแบบของศิลปะนั้น พระยอดขุนพล น่าจะมีต้นกำเนิดจากสมัยลพบุรี

อย่างไรก็ดี พระยอดขุนพล ไม่ว่าจะของ จังหวัดไหนก็ล้วนแต่มีคุณค่ามากด้วยกันทั้งนั้น แต่ที่จัดได้ว่าเป็นที่นิยมมากกว่าเพื่อน วงการพระ จัดไว้เป็นชุดคือ ชุด ๓ ยอดขุนพล ซึ่งประกอบ ด้วยพระพิมพ์ยอดขุนพล จาก ๓ กรุ ๓ เมือง ดังต่อไปนี้

๑.พระยอดขุนพล กรุวัดไก่ จ.ลพบุรี จัดได้ว่าเป็นสุดยอด พระขุนพลที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นพระอันดับหนึ่งของพิมพ์นี้ มีชื่อเสียงโด่งดังมาตั้งแต่สมัยโบราณเลยทีเดียว จนสมัยก่อนเมื่อกล่าวถึงพระยอดขุนพลก็ต้องนึกถึง กรุวัดไก่ เป็นพระประทับนั่ง ในซุ้มเรือนแก้ว ฐานบัวสองชั้น พบพระสามเนื้อ คือ

พระยอดขุนพล กรุวัดไก่ เนื้อชินเงิน จะมีขนาดใหญ่กว่าพระเนื้ออื่น ในองค์พระ ที่สมบูรณ์จะปรากฏรายละเอียด ของหน้าตาชัดเจน เสาซุ้มทาง ด้านซ้าย ขององค์พระ หัวเสาจะสูงกว่าด้านขวา เป็นเอกลักษณ์ ในพิมพ์ ด้านหลัง เป็นหลังลายผ้า ลักษณะเนื้อเป็นแบบชินเงิน ผิวเทาอมดำ พบพราย ปรอทตามซอกประปราย เป็นพระที่หาองค์สมบูรณ์ ได้ยากมาก เนื่องจากมีขนาด เขื่อง แต่ไม่หนามาก จึงทำให้ ผุกร่อนไปตามกาลเวลาไปเสียหมด

พระยอดขุนพล กรุวัดไก่ เนื้อตะกั่วสนิมแดง เป็นพระที่มีขนาดย่อม กว่า พระเนื้อชินเงิน แต่มีความหนามากกว่า พุทธลักษณะแบบเดียว กับ พระยอดขุนพล ทั่วไป แต่คล้ายกับพระนั่งองค์กลางของ พระสาม พิมพ์ซุ้มกระรอกกระแต แต่มีขนาดใหญ่กว่าเล็กน้อย เป็นพระที่เนื้อหาจัดมาก มีสนิมที่หนา สีแดงอมม่วงถึงแดงจัด พบไขขาวขึ้นแซมอยู่ทั่วไป จัดได้ว่า พระยอดขุนพลวัดไก่เนื้อนี้ เป็นเนื้อที่มีความนิยมสูงสุดในกรุ

พระยอดขุนพล กรุวัดไก่ เนื้อดิน พบหลายพิมพ์ ทั้งขนาดใหญ่ กลาง เล็ก เนื้อมีความหยาบพอประมาณ แต่มีความแน่นแ ละแกร่ง ด้านหลัง ปรากฏเป็น หลังแบบตอกปาดเป็นส่วนใหญ่ แต่ที่เป็นแบบลายนิ้วมือ กดพิมพ์ ก็มีให้พบเห็น เนื่องจากพระพิมพ์นี้ บางพิมพ์คล้ายกับ พระองค์กลาง ของ พระพิมพ์ซุ้มกระรอกกระแต เซียนพระหัวใสบางคน จึงนำพระพิมพ์ซุ้ม กระรอกกระแต มาแบ่งเอาเฉพาะองค์กลาง แล้วบอกว่าเป็นพระยอดขุนพล วัดไก่เนื้อดิน ท่านผู้อ่านต้อง พิจารณาด้านข้าง ของพระประกอบด้วย ว่าพระพิมพ์นี้ มีรอยตัด ฝนมาหรือเปล่า เพื่อความแน่นอน

๒.พระยอดขุนพลเสมาตัด (ชากังราว) จ.กำแพงเพชร เป็นพระพิมพ์นั่ง มารวิชัย ประทับอยู่บนฐานบัวสองชั้น ในซุ้มเรือนแก้ว แบบพระยอดขุนพลทั่วไป แต่เอกลัษณ์ของพระเมืองนี้โดยเฉพาะเนื้อชิน ขอบซุ้มบริเวณเสาซุ้มจะเว้าเข้าด้านใน มองดูคล้ายใบเสมาของอุโบสถวัด

พระยอดขุนพลเสมาตัดนี้ พบในบริเวณ ทุ่งเศรษฐีตลอดจนฝั่งตัวจังหวัด (บริเณทุ่งเศรษฐี จะอยู่ก่อนข้ามแม่น้ำเข้าตัวจังหวัด) ในบริเวณอุทยาน ประวัติศาสตร์ และรอบๆ อีกด้วย พบทั้งเนื้อชินเงินและเนื้อดิน พระยอดขุนพล เสมาตัด เนื้อชินเงิน พบด้วยกัน ทั้งหมด ๓ พิมพ์ คือ พระพิมพ์ใหญ่ พิมพ์กลาง และ พิมพ์เล็ก โดยขนาดจะแตกต่างกันชัดเจน แต่ที่เห็นเด่นชัด ในพระพิมพ์ใหญ่คือ มีใบหน้าที่มีคางโค้งมน เต็มอิ่ม ใบหูแยกออกจาก พระพักตร์ทั้งสองข้าง อย่างชัดเจน ส่วน พระพิมพ์เล็กนั้น แม่พิมพ์ จะค่อนข้างตื้น ใบหน้า จะตอบ ลูกคางจะเป็น สามเหลี่ยม ไม่โค้งมนมากนัก พบพระเป็น แบบชินเงินผิวปรอทเป็นส่วนมาก

พระยอดขุนพลเสมาตัด เนื้อดิน พระโดยมากเป็นสองลักษณะ คือ แบบหนา กับ แบบบาง พระยอดขุนพลเสมาตัดแบบหนา จะมีความหนา ประมาณ ๑ เซนติเมตร ด้านข้างมักเป็นรอยตอกปาด พระแบบหนานี้ มักพบคราบรารักขึ้นทั่วองค์พระ ส่วนพระยอดขุนพล เสมาตัดแบบบาง จะเป็นการปั้นพระแบบ ที่เหลือปีกเกินเอาไว้ (ไม่มีการตัดปีก) มีความหนา ประมณ ๐.๕ เซนติเมตร พระจะมีเนื้อละเอียด กว่าพระแบบหนา พบมาก เป็นสีโทนแดง และไม่ค่อยปรากฏรารักบนองค์พระ เหมือนอย่างพระแบบหนา

๓.พระยอดขุนพล กรุวัดราชบูรณะ จ.พระนครศรีอยุธยา เป็น พระพิมม์หนึ่งในมากมายหลายพิมพ์ของกรุนี้ แต่พระพิมพ์ยอดขุนพล ถือได้ว่าเป็นพระพิมพ์ที่นิยมและมีราคาสูงสุดในกรุ พบเพียงเนื้อชินเงิน ผิวปรอทเนื้อเดียวเท่านั้น เอกลักษณ์ของพระยอดขุนพล กรุวัดราชบูรณะ จ.พระนครศรีอยุธยา คือ หมวกขนนกที่ครอบเศียรองค์พระ จะเป็นแบบกลมๆ ห้าอันเรียงกันเห็นได้ชัดเจน เท่าที่พบ พระยอดขุนพล ในเมืองไทย แทบจัดได้ว่าพระยอดขุนพลกรุวัดราชบูรณะนี้เป็นพระที่สร้าง ได้งดงาม มากกว่า พระยอดขุนพล กรุอื่นก็ว่าได้ พระยอดขุนพลไม่ว่ากรุใด เนื้อใด เป็นที่เชื่อถือและกล่าวขวัญมาแต่โบราณว่า มีอานุภาพเด่นทางคงกระพันชาตรี และเสริมบารมีแก่ผู้ที่ห้อยบูชา ทำให้พระยอดขุนพลเป็นพระ ที่หายาก มาแต่โบราณ เพราะเป็นที่แสวงหาของนักเลงพระทุกรุ่น ทุกสมัย ทำให้ของเลียนแบบมีมานานนับสิบๆ ปี จนพระปลอมในรุ่นแรกๆ มีเนื้อที่ค่อนข้างจัดจ้าน

การพิจารณาต้องใช้เรื่องของ พิมพ์ทรง เป็นหลักก่อน แล้วค่อยพิจารณาด้านเนื้อหาตามมาอีกทีหนึ่ง แต่อย่างไรก็ตาม อยากให้ท่านผู้อ่านพิจารณาถึงความคมชัดของแม่พิมพ์ประกอบด้วย เพราะในพระปลอมรุ่นใหม่ๆ มีการนำพระแท้ มาถอดเป็นแม่พิมพ์ขึ้น ทำให้ทรงใกล้เคียงของแท้มาก ขาดแต่ความคมชัดของเหลี่ยมมุม เส้นซุ้ม หรือตัวองค์พระ จะไม่เทียบเท่ากับพระแท้ได้

ถ้าจะให้แน่นอน ขอให้ท่านผู้อ่านพยายามหา "พระแท้" มาพิจารณา แล้วจดจำไว้เป็นตัวอย่าง จะทำให้เข้าใจได้เป็นอย่างดี

<< ย้อนหลัง